அர்ச்சுனனின் தவம்
மகாபாரதத்தின் வன பர்வத்தில் அர்ச்சுனனின் தவம் சொல்லப்படுகிறது. பாண்டவர்கள் சூதாட்டத்தில் தோற்றுப் பன்னிரண்டு ஆண்டுகள் வனவாசமும் ஓராண்டு அஞ்ஞாதவாசமும் செய்ய நேர்ந்தது. மூத்தவர் யுதிஷ்டிரன் வியாசரிடம் வழி கேட்டபோது, 'அர்ச்சுனன் சிவனைக் குறித்துத் தவம் செய்து பாசுபதாஸ்திரத்தைப் பெற வேண்டும்; அது போரில் உங்களுக்கு வெற்றி தரும்' என்று அவர் அறிவுரை கூறினார்.
அர்ச்சுனன் இமயமலைச் சாரலில் இந்திரகீல மலையை அடைந்து கடுந்தவம் தொடங்கினான். முதல் மாதம் மூன்று நாளுக்கு ஒருமுறை கனிகளை உண்டான். இரண்டாம் மாதம் ஆறு நாளுக்கு ஒருமுறை. மூன்றாம் மாதம் பதினைந்து நாளுக்கு ஒருமுறை. நான்காம் மாதம் காற்றை மட்டுமே உணவாகக் கொண்டு கைகளை உயர்த்தி நின்றான். அவன் தவச் சூடு உலகையே தாக்கியது.
அவனைச் சோதிக்க சிவபெருமான் ஒரு வேடன் வடிவில், கிராத வடிவில் தோன்றினார். அர்ச்சுனனைத் தாக்க வந்த மூகன் என்னும் அசுரன் பன்றி வடிவில் வந்தான். அர்ச்சுனனும் வேடனும் ஒரே நேரத்தில் அம்பு எய்து பன்றியைக் கொன்றனர். யார் முதலில் எய்தார் என்ற வாதம் எழுந்தது. வாதம் சண்டையாக மாறியது. அர்ச்சுனன் எவ்வளவு முயன்றும் வேடனை வெல்ல முடியவில்லை; அவன் அம்புகள் எல்லாம் தீர்ந்தன. இறுதியில் அவன் மண்ணால் ஒரு சிவலிங்கம் செய்து மாலையிட்டு வணங்கினான். அந்த மாலை வேடனின் தலையில் இருப்பதைக் கண்டு உண்மையை உணர்ந்தான்.
சிவன் தம் உண்மை வடிவில் தோன்றி, அர்ச்சுனனின் தவத்தையும் வீரத்தையும் மெச்சி, தம் பாசுபதாஸ்திரத்தை அவனுக்கு அளித்தார். இந்திரன் முதலான தேவர்கள் தத்தம் ஆயுதங்களையும் அவனுக்குத் தந்தனர். இந்த ஆற்றலால் பாண்டவர்கள் போரில் வெற்றி பெற்றனர்.
அர்ச்சுனன் பாசுபதத்தைப் பெற்ற பின்னரும் தருக்கு கொள்ளவில்லை. தன் தமையன் யுதிஷ்டிரனிடமும் கண்ணனிடமும் அதே பணிவோடு நடந்துகொண்டான். ஆற்றல் பெற்றவன் பணிவை இழக்கும்போது அது சரிவின் தொடக்கமாகிறது; அவனோ பணிவை விடவில்லை. அதுவே அவனுடைய தவத்தின் முதிர்ச்சி.
தவத்தின் வலிமையால் அர்ச்சுனன் தன் சகோதரர்களுக்கும் கண்ணனுக்கும் உற்ற துணையாக நின்றான். தன்னை நம்பிய அன்புள்ளங்களை உயர்த்தவும் எதிர்த்த பகைவரை வெல்லவும் அவன் பெற்ற ஆற்றல் தவத்தால் வந்தது என்பதே 'ஒன்னார்த் தெறலும் உவந்தாரை ஆக்கலும் எண்ணின் தவத்தான் வரும்' என்ற குறளின் செய்தி.
மாமல்லபுரத்தின் பெரிய புடைப்புச் சிற்பம் 'அர்ச்சுனன் தபசு' என்று அழைக்கப்படுகிறது. சிலர் அதைப் பகீரதன் தவம் என்றும் கொள்கின்றனர். எப்படியாயினும் தவமே இங்கு மையம்.
பிற்காலத்தில் குருக்ஷேத்திரப் போரில் கண்ணன் அர்ச்சுனனின் தேரோட்டியாக நின்று கீதை உபதேசித்தார். தவத்தால் ஆற்றல் பெற்றவனுக்கு வழிகாட்டும் தெய்வமும் துணையாகும் என்பதற்கு இதுவே நிறைவு.