நசிகேதன்
கடோபநிடதம் நசிகேதன் என்னும் சிறுவனின் கதையைக் கூறுகிறது. அவன் தந்தை வாஜஸ்ரவஸ் ஒரு வேள்வியில் தன் செல்வம் முழுவதையும் தானம் செய்தார். ஆனால் அவர் கொடுத்த பசுக்கள் முதிர்ந்தவை, பால் தராதவை. நசிகேதன் அதைக் கண்டு மனம் வருந்தினான். தானம் செய்வதில் ஒரு சிறிதும் உண்மை இருக்கவேண்டும் என்று எண்ணி, 'தந்தையே, என்னை யாருக்குத் தருவீர்கள்?' என்று கேட்டான். மூன்று முறை கேட்டதும் தந்தை சினத்தில், 'உன்னை எமனுக்குத் தருகிறேன்' என்றார்.
நசிகேதன் தந்தையின் சொல்லைக் காக்க எமனுலகம் சென்றான். எமன் அங்கே இல்லை; அவன் மூன்று நாட்கள் உணவும் நீரும் இன்றி வாயிலில் காத்திருந்தான். திரும்பிய எமன் ஒரு அந்தணச் சிறுவனை மூன்று நாள் காக்க வைத்ததற்காக வருந்தி, மூன்று வரங்களை அளிப்பதாகக் கூறினான்.
முதல் வரமாக நசிகேதன் தந்தையின் சினம் தணிந்து தன்னை ஏற்றுக்கொள்ள வேண்டும் என்று கேட்டான். இரண்டாவது வரமாக வேள்வி அக்னியைப் பற்றிய அறிவை வேண்டினான். எமன் இரண்டையும் அளித்தான். மூன்றாவது வரமாக, 'மனிதன் இறந்த பிறகு என்ன நிகழ்கிறது? ஆன்மா இருக்கிறதா?' என்ற இரகசியத்தை உபதேசிக்கும்படி கேட்டான்.
எமன் தயங்கினான். 'இது தெய்வங்களுக்கே ஐயமாக இருந்தது. வேறு எதையாவது கேள். நூறு வயது வாழும் பிள்ளைகள், பொன், பசு, குதிரை, நிலம், நீண்ட ஆயுள், அழகிய பெண்கள் என எதையும் கேள்' என்று ஆசை காட்டினான். நசிகேதன் உறுதியாக மறுத்தான்: 'இவை நாளை அழியும்; எல்லாம் சில நாளுக்கு மட்டுமே. செல்வத்தால் மனிதன் திருப்தி அடைவதில்லை. எனக்கு அந்த ஞானத்தைத் தவிர வேறு வரம் வேண்டாம்.'
எமன் அவனது உறுதியைக் கண்டு மகிழ்ந்து ஆன்ம ஞானத்தை உபதேசித்தான். நசிகேதன் அதைப் பெற்றுத் திரும்பினான். செல்வத்தையும் ஆயுளையும் மறுத்து அறிவை வேண்டிய அவன், 'கேடில் விழுச்செல்வம் கல்வி' என்ற குறளின் உயிர் எடுத்துக்காட்டாகிறான்.
நசிகேதனின் கதை, வெறும் செல்வத்தைவிடக் கல்வியின் மதிப்பைத் தெளிவாகக் காட்டுகிறது. எமன் அளித்த பெரும் செல்வங்களை மறுத்தபோது நசிகேதன் வயதில் சிறுவனாக இருந்தாலும் அறிவில் முதிர்ந்தவனாக இருந்தான். அவன் தேர்வே அவனை உயர்த்தியது. இன்றும் அந்த உபநிடதம் ஞானத்தை நாடுவோருக்கு வழிகாட்டியாக விளங்குகிறது.