தர்மவியாதனும் கௌசிகனும்
மகாபாரதத்தின் வன பர்வத்தில் மார்க்கண்டேய முனிவர் யுதிஷ்டிரனுக்கு ஒரு கதை சொல்கிறார். கௌசிகன் என்ற அந்தணன் கடுமையான தவம் செய்து வேதங்களை நன்கு கற்றவன். ஒருநாள் அவன் மரத்தடியில் அமர்ந்து வேதம் ஓதிக்கொண்டிருந்தபோது, மரத்திலிருந்த கொக்கு ஒன்று அவன்மீது எச்சமிட்டது. கோபமுற்ற கௌசிகன் அதைக் கோபத்தோடு நோக்கினான்; அந்தக் கொக்கு எரிந்து விழுந்து இறந்தது.
தன் தவ ஆற்றலில் அவன் பெருமிதம் கொண்டான். பின்னர் உணவு கேட்டு ஒரு வீட்டு வாயிலுக்குச் சென்றான். அங்கிருந்த இல்லத்தரசி தன் கணவனுக்குப் பணிவிடை செய்துகொண்டிருந்ததால் அவனுக்கு உணவு தரத் தாமதமானது. கௌசிகன் கோபமாக நோக்கினான். அந்தப் பெண் அமைதியாக, 'நான் கொக்கு அல்லன், அந்தணரே. உங்கள் கோபத்துக்கு நான் அஞ்சமாட்டேன்' என்றாள். கௌசிகன் வியப்படைந்தான். கொக்கு நிகழ்ச்சியை அவள் எப்படி அறிந்தாள்?
அவள், 'நான் என் கடமையை உண்மையாகச் செய்வதால் இந்த அறிவு எனக்கு வந்தது. தர்மத்தை முழுமையாக அறிய விரும்பினால் மிதிலையில் வாழும் தர்மவியாதனிடம் செல்லுங்கள்' என்றாள். கௌசிகன் மிதிலைக்குச் சென்றான். அங்கே ஓர் இறைச்சிக் கடையில் அமர்ந்து இறைச்சி விற்கும் வியாதனைக் கண்டான். அவன் பிறப்பால் கசாப்புக்காரன்.
கௌசிகன் தயங்கினான். ஒரு பிராமணனாகிய தான் ஒரு கசாப்புக்காரனிடம் ஞானம் தேட வேண்டுமா என்று எண்ணினான். ஆனால் அவன் அறிவு அவனை நிறுத்தியது. யார் சொல்கிறார் என்பதை விட என்ன சொல்கிறார் என்பதே முக்கியம் என்று உணர்ந்தான். வியாதன் அவனை அன்போடு வரவேற்றான். 'அந்தப் பெண்ணே உங்களை அனுப்பினாள் என்பதை அறிவேன்' என்றான். பின்னர் வியாதன் அவனுக்குத் தர்மம், கர்மம், ஆன்மா, மனிதக் கடமைகள் ஆகியவற்றைப் பற்றி விரிவாக உபதேசித்தான். அந்த உரையாடல் 'வியாத கீதை' என்று அழைக்கப்படுகிறது.
தர்மவியாதன் தன் பெற்றோருக்குப் பணிவிடை செய்வதையே பெரிய தவம் என்று கருதியவன். அவர்களைத் தெய்வமாக வணங்கி, அவர்களுக்கு உணவளித்து, அவர்கள் சொல்லின்படி நடந்தான். கௌசிகன் தன் பெற்றோரை விட்டு வந்ததை உணர்ந்து வீடு திரும்பி அவர்களுக்குப் பணிவிடை செய்தான் என்று கதை முடிகிறது.
யாரிடமிருந்து கேட்டாலும் உண்மைப் பொருளை ஏற்கும் அறிவு இந்தக் கதையில் தெளிவாகத் தெரிகிறது. ஒரு குடும்பப் பெண்ணிடமும் ஒரு கசாப்புக்காரனிடமும் அந்தணன் கற்றான். அது அவன் பணிவையும் அறிவையும் ஒருசேர உயர்த்தியது.