வால்மீகி ஆசிரமத்தில் சீதை
இராமாயணத்தின் உத்தர காண்டத்தில் வரும் துயரமான பகுதி இது. இராவணனை வென்று சீதையுடன் அயோத்தி திரும்பிய இராமன் அரியணை ஏறி நீதியோடு ஆட்சி செய்தான். சீதையின் பவித்திரம் பற்றிப் பேசிய மக்களின் பேச்சு இராமனின் செவிக்கு எட்டியது என்று காவியம் கூறுகிறது. அரசனாகத் தன் கடமையைக் கருதி, இராமன் இலக்குவனை அழைத்துச் சீதையைக் காட்டில் விடும்படி ஆணையிட்டான். இது இருவருக்கும் எவ்வளவு வேதனையான முடிவு என்பதை மரபு மிக உருக்கமாகச் சித்திரிக்கிறது.
சீதை காட்டில் வால்மீகி முனிவரின் ஆசிரமத்தில் அடைக்கலம் புகுந்தாள். அங்கே அவள் இரட்டை மகன்களான லவனையும் குசனையும் பெற்றாள். வால்மீகி அவர்களுக்குக் கல்வியையும் இராமாயணத்தையும் கற்பித்தார். சீதை தன் வாழ்வின் இந்தப் பகுதியிலும் இராமனை நினைத்தே வாழ்ந்தாள். அவனைப் பற்றி யாரும் தீயசொல் சொல்ல அவள் ஒருபோதும் இடமளிக்கவில்லை என்றும் மரபு சொல்கிறது.
அயோத்தி மக்கள் இராமனைக் கல்நெஞ்சன் என்று நினைத்திருக்கலாம்; வேறு சிலர் சீதை மீது ஐயம் கொண்டிருக்கலாம். ஆனால் சீதையின் உள்ளத்தில் இராமன் மகிழ்ந்து உறைபவனாகவே இருந்தான். தன் மக்களுக்கு அவள் இராமனின் பெருமையையே சொன்னாள். குழந்தைகள் இராமாயணத்தைப் பாடியபோது, அதன் நாயகன் தங்கள் தந்தை என்பதைப் பின்னரே அறிந்தனர்.
இக்கதை நுட்பமான பகுதி என்பதால், மரபில் வெவ்வேறு விளக்கங்கள் உண்டு. எல்லா மரபுகளிலும் ஒன்று மட்டும் உறுதியாகத் தெரிகிறது: சீதையின் அன்பு பழிச்சொல்லாலும் பிரிவாலும் குறையவில்லை. அவள் உள்ளத்தில் இராமன் எப்போதும் நிலைத்திருந்தான்.
லவ குசர்கள் வளர்ந்து வால்மீகியுடன் இராமனின் அசுவமேத யாகச் சபைக்குச் சென்று இராமாயணத்தைப் பாடியபோது, சபையோர் கண்ணீர் மல்கக் கேட்டனர் என்று மரபு சொல்கிறது. அவர்கள் பாடிய கதையில் சீதையின் அன்பும் தூய்மையும் ஒளிர்ந்தன. அவ்வாறு காலம் அவளது அன்பின் உண்மையை உலகுக்கு எடுத்துக்காட்டியது.
அவளது அமைதியான நம்பிக்கை பிற்காலத்தில் அவளை அறிந்தவர் அனைவரையும் வியக்க வைத்தது. தன்னிடம் நடந்த அநீதியைப் பற்றி அவள் குறை கூறவில்லை; தன் அன்பைப் பற்றியும் பெருமை பேசவில்லை.
இந்தப் பகுதி குறளின் தலைவியை நினைவூட்டுகிறது: ஊர் என்ன பேசினாலும், உள்ளார்ந்த அன்பு உண்மையாகவே இருக்கிறது. தன் உள்ளத்தின் உண்மையை அறிந்தவளுக்கு உலகின் பழிச்சொல் ஆடாத மலையாகிறது.