இராமனின் தேர் புறப்பட்ட நாள்
அயோத்தியா காண்டத்தில் இராமன் வனவாசத்துக்குப் புறப்படும் காட்சி மிகவும் உருக்கமானது. இராமன், சீதை, இலக்குவன் மூவரும் மரவுரி தரித்துத் தேரில் ஏறினர். சுமந்திரன் தேரைச் செலுத்தினான். அயோத்தி மக்கள் தெருவெங்கும் திரண்டு நின்றனர். தேர் புறப்பட்டதும் மக்கள் அதைப் பின்தொடர்ந்து ஓடினர்.
தசரதன் அரண்மனை மாடத்தில் நின்று இந்தக் காட்சியைக் கண்டான். 'நிறுத்து! தேரை நிறுத்து!' என்று கூவினான். இராமன் சுமந்திரனிடம் 'விரைவாகச் செலுத்து' என்றான். தந்தையின் குரல் கேட்டால் தன் உறுதி தளர்ந்துவிடும் என்பது அவனுக்குத் தெரியும். தேர் விரைந்தது. தசரதன் சுருண்டு விழுந்தான் என்று வால்மீகி கூறுகிறார்.
அந்த நொடியில் தசரதனின் முகம் வெளிறியது. இராமன் கண்ணுக்கு மறையும் முன்பே அவன் உடல் தளர்ந்தது. கௌசல்யையின் கைகளில் தாங்கப்பட்டு அவன் அரண்மனைக்குள் கொண்டு செல்லப்பட்டான். மகன் செல்லும் தேரின் புழுதி அடங்கும் முன்பே தந்தையின் உயிர் நோய்ப்பட்டது.
குறளின் 'உவக்காண் செல்வார்; இவக்காண் பசப்பு' என்ற வரி இங்கே உயிர் பெறுகிறது. அதோ செல்கிறான் மகன்; இதோ வெளிறுகிறது தந்தையின் முகம். சில நாள்களில் தசரதன் புத்திர சோகத்தால் உயிர் நீத்தான் என்பதும் இராமாயணம் காட்டுவது.
வால்மீகி இந்தக் காட்சியில் அயோத்தி மக்களின் துயரையும் எழுதுகிறார். மக்கள் தேரின் பின்னால் ஓடி, இராமனை மீண்டும் வருமாறு வேண்டினர். ஆயினும் இராமன் நிற்கவில்லை. அன்றிரவு அயோத்தி இருண்டது; வீடுகளில் விளக்கு ஏற்றப்படவில்லை என்று காவியம் கூறுகிறது. நகரமே பசலை படர்ந்தது போல் வாடியது. தசரதன் மீண்டும் தெளிந்தபோது 'இராமா! இராமா!' என்று அரற்றினான் என்று வால்மீகி காட்டுகிறார். அவன் கைகேயியின் மாளிகையை விட்டு கௌசல்யையின் மாளிகைக்குக் கொண்டு செல்லப்பட்டான். துயரத்தின் எடை அவனை அழுத்தியது. வாக்குறுதியின் விலை தந்தையின் உயிராகவே ஆனது. தசரதனின் வெளிறிய முகம் அவன் மனத்தின் ஆழ்ந்த துயரத்தின் அடையாளம். வார்த்தைகள் செய்ய முடியாத வெளிப்பாட்டை முகம் செய்துவிடுகிறது. குறளின் தலைவியின் வெளிறிய மேனியும் அத்தகையதே.
வால்மீகி தசரதனின் துயரத்தை மிக நுட்பமாக விவரிக்கிறார். அவன் தன் வாக்குறுதியால் கட்டுப்பட்டவன்; தன் செயலின் விளைவை அவனே முழுமையாக அறிந்திருந்தான். பொறுப்பும் துயரமும் இணைந்த நிலை அவனது இறுதி நாள்களைப் பாரமாக்கியது.
பிரிவின் துயரம் பிரிவு நிகழும் நொடியிலேயே தொடங்குகிறது என்பதையும், அது ஆண்களையும் பெண்களையும் ஒரே வகையில் வருத்துகிறது என்பதையும் இக்காட்சி நமக்கு உணர்த்துகிறது.