உஷையின் கனவு
பாகவத புராணத்தின் பத்தாம் ஸ்கந்தத்திலும் ஹரிவம்சத்திலும் சொல்லப்படும் உஷா அநிருத்தன் கதை இது.
பாணாசுரன் என்னும் அசுரனின் மகள் உஷை. ஒருநாள் இரவு அவள் ஒரு கனவு கண்டாள். அந்தக் கனவில் அழகிய இளைஞன் ஒருவனைக் கண்டாள்; அவனுடன் அவள் இன்பமாக இருந்ததாகவும் உணர்ந்தாள். காலையில் விழித்ததும் அவன் அங்கு இல்லை. யார் அவன், எங்கே இருக்கிறான் என்று அவளுக்குத் தெரியவில்லை. அவளது நெஞ்சு ஏக்கத்தில் ஆழ்ந்தது.
அவள் தன் நெஞ்சுக்குள் போராடினாள். 'கனவில் வந்தவனை நாடுவது தகுமா? தந்தைக்கும் குலத்துக்கும் இது பெரிய அவமானமாகாதா? ஆனால் அவனை மறந்து என்னால் வாழ முடியுமா?' நாணம் அவளை வாய்மூடச் செய்தது; காதல் அவளைத் துடிக்கச் செய்தது. உணவு குறைந்தது; உடல் மெலிந்தது. யாரிடமும் சொல்லாமல் தனியே வாடினாள்.
உஷையின் தோழி சித்திரலேகை திறமையான ஓவியர். உஷையின் நிலையைக் கண்டு அவளிடம் அன்போடு காரணம் கேட்டாள். உஷை முதலில் தயங்கினாள்; பிறகு வெட்கத்தோடு தன் கனவைச் சொன்னாள். சித்திரலேகை தேவர்கள், கந்தர்வர்கள், அரசர்கள் என்று பலரின் உருவங்களை வரைந்து காட்டினாள். இறுதியில் ஒரு உருவத்தைக் கண்டதும் உஷை நாணத்தால் தலைகுனிந்தாள். அவனே அவள் கனவில் வந்தவன்; கண்ணனின் பேரன் அநிருத்தன். உஷையின் காதல் ஒரு கனவில் தொடங்கியது; ஆனால் அது அவள் வாழ்வின் உண்மையாக மாறியது. கனவின் முகத்தை நேரில் கண்டபோது அவள் பதறினாள்; ஆனால் அவளது நெஞ்சம் அமைதியடைந்தது. இத்தனை நாள் நாணத்தால் அடக்கிய காதல் இனி மறைய வேண்டிய தேவையில்லை என்பதை அவள் உணர்ந்தாள்.
சித்திரலேகை தன் யோகசக்தியால் துவாரகைக்குச் சென்று, அநிருத்தனை உஷையின் அரண்மனைக்குக் கொண்டுவந்தாள். இருவரும் சந்தித்தனர். பின்னர் பாணாசுரன் கோபம் கொண்டு போர் மூண்டது; இறுதியில் கண்ணன் தலையிட்டு எல்லாம் சுமுகமாக முடிந்து, இருவரும் மணம் புரிந்தனர் என்று புராணம் சொல்கிறது.
நாணமும் காதலும் மோதியபோது தன் தோழியின் துணையால் உஷை உண்மையை வெளிப்படுத்தினாள். தன் உணர்வை மறைக்காமல் ஒருவரிடமாவது சொல்லும் துணிவே அவளுக்கு வழியைத் திறந்தது என்பதை இந்தக் கதை உணர்த்துகிறது. அதனால் நாணத்தையும் காதலையும் இணைக்க ஒரு நல்ல தோழமை எவ்வளவு துணை செய்கிறது என்பதை உஷையின் கதை காட்டுகிறது.