நிராயுதபாணியான இராவணனை அனுப்பிய இராமன்
வால்மீகி இராமாயணத்தின் யுத்த காண்டத்தில் இராம இராவணப் போர் நாள்கணக்கில் நடைபெற்றது. இலங்கையின் வீரர்கள் பலர் வீழ்ந்தனர். கும்பகர்ணன், இந்திரஜித் ஆகியோர் மடிந்தனர். இறுதியாக இராவணனே களத்துக்கு வந்தான். அவன் பெருவலிமை உடையவன். ஆனால் இராமனின் அம்புகளால் அவன் தேர் சிதைந்தது, சாரதி மறைந்தான், வில் முறிந்தது, கிரீடம் வீழ்ந்தது.
அந்த நிலையில் இராவணன் ஆயுதமின்றி, தேரின்றி, சோர்ந்து நின்றான். இராமனின் கையில் வில் இருந்தது. கொல்வது எளிதாக இருந்தது. ஆனால் இராமன் அம்பைத் தொடுக்கவில்லை. அவன் அமைதியான குரலில், "இராவணா, இன்று நீ மிகவும் சோர்ந்திருக்கிறாய். உன் படைகள் அழிந்தன, உன் ஆயுதங்கள் இல்லை. இன்று உன்னைக் கொல்ல மாட்டேன். இலங்கைக்குப் போய் ஓய்வெடு; புத்துணர்வு பெற்று நாளை வா" என்றான்.
இது ஒரு பகைவனுக்கு அளிக்கப்பட்ட வியக்கத்தக்க மரியாதை. இராவணன் தான் செய்த பெருந்தீமையை உணர்ந்து இராமனிடம் பணிந்திருக்கவில்லை. ஆனாலும் இராமன் தன் நெறியைக் கைவிடவில்லை. நிராயுதபாணியைக் கொல்வது போர் நெறிக்கு மாறானது என்று அவன் கருதினான். அவன் இகழ்ச்சியோ ஏளனமோ செய்யவில்லை; கண்ணியமாகவே பேசினான்.
இராவணன் தலை குனிந்து இலங்கைக்குத் திரும்பினான். அவன் அவமானத்தை உணர்ந்ததாக வால்மீகி கூறுகிறார். மறுநாள் போர் தொடர்ந்து, இராமன் இறுதியில் அவனை வென்றான். இராவணன் வீழ்ந்தபோது இராமன் அவனை இகழவில்லை; விபீஷணனிடம் அவனுக்கு உரிய இறுதிச் சடங்குகளைச் செய்யச் சொன்னான். "பகை மரணத்தோடு முடிகிறது" என்ற அவன் சொல் பகையிலும் பண்பு காக்கும் மனநிலையின் உச்சம். போர்க்களத்தில் அறநெறியைக் காத்தவன் என்பதால், அவன் வெற்றி மக்களின் மனத்தை வென்ற வெற்றியுமாயிற்று. பலவீனனைத் தாக்காமை, வீழ்ந்தவனை இகழாமை, இறந்தவனை மதித்தல் ஆகிய மூன்றும் பண்புடையாரின் போர் நெறி.
இராவணனுக்கு அன்று கிடைத்த ஒரு நாள் இடைவெளி அவன் திருந்துவதற்கான வாய்ப்பாகவும் அமைந்தது என்று பலர் பொருள் கொள்கின்றனர். ஆனால் அவன் அதைப் பயன்படுத்தவில்லை. நல்லவர் தரும் வாய்ப்பைப் பயன்படுத்தாதவரே தம் அழிவைத் தேடிக்கொள்கிறார். இராமனின் பொறுமை அவன் வலிமையின் அடையாளமே தவிர, பலவீனம் அல்ல.
சண்டையிலும் கண்ணியத்தைக் காத்த இந்தப் பண்பே இராமனை மனிதருள் மாணிக்கம் என்று போற்ற வைத்தது. பகையில் கூடப் பண்பு குறையாதவன் என்பதற்கு இது சான்று.