சுவேதகேது
இது சாந்தோக்கிய உபநிடதத்தில் வரும் சுவேதகேதுவின் கதை. உத்தாலகர் என்ற முனிவருக்கு சுவேதகேது என்ற மகன் இருந்தான். தந்தையின் அறிவுரைப்படி, அவன் பன்னிரண்டு வயதில் குருகுலம் சென்று, இருபத்து நான்கு வயது வரை வேதங்களை எல்லாம் கற்றான். திரும்பி வந்தபோது அவன் தன்னை மிகப் பெரிய அறிஞன் என்று நினைத்தான். அவன் நடையில் செருக்கு தெரிந்தது; பேச்சில் ஆணவம் ஒலித்தது.
உத்தாலகர் அவனைப் பார்த்தார். "மகனே, நீ மிகவும் கர்வத்தோடு இருக்கிறாய். இதுவரை கேட்கப்படாததைக் கேட்கச் செய்யும், நினைக்கப்படாததை நினைக்கச் செய்யும், அறியப்படாததை அறியச் செய்யும் அந்த ஒரு பொருளைப் பற்றி உன் குரு உனக்குக் கற்பித்தாரா?" என்று கேட்டார். சுவேதகேது திகைத்தான். "அது என்ன என்று எனக்குத் தெரியாது; என் குருமார்கள் அதை அறிந்திருந்தால் எனக்குச் சொல்லியிருப்பார்கள். தந்தையே, நீங்களே சொல்லுங்கள்" என்றான்.
அதன் பிறகு உத்தாலகர் அவனுக்குப் பல எடுத்துக்காட்டுகளோடு உண்மையை விளக்கினார். மண்ணாலான பானைகள் அனைத்தும் அடிப்படையில் மண்தான்; தங்கத்தால் ஆன அணிகள் அனைத்தும் தங்கமே என்று காட்டினார். ஆலமரத்தின் சிறு விதையை உடைத்துக் காட்டி, "இந்த நுண்ணிய பொருளிலிருந்துதான் பெரிய மரம் வளர்கிறது" என்றார். உப்பை நீரில் கரைத்துக் காட்டி, எங்கும் நிறைந்திருக்கும் பொருளை விளக்கினார். ஒவ்வொரு விளக்கத்தின் முடிவிலும் "தத்துவம் அசி, சுவேதகேது" (அது நீயே ஆகிறாய்) என்றார்.
சுவேதகேதுவின் கர்வம் மெல்ல மெல்ல கரைந்தது. தான் கற்றதெல்லாம் வெளிப்பூச்சுதான் என்றும், பணிவோடு அறிவைத் தேடுவதே உண்மை என்றும் உணர்ந்தான். கற்றவன் என்ற செருக்கு நீங்கியபின் அவன் உண்மையில் அறிவாளியானான்.
சுவேதகேதுவின் தந்தை அவனைக் கடிந்து பேசவில்லை. ஒரு கேள்வியின் மூலம் அவன் குறையை உணர வைத்தார். இதுவே சிறந்த ஆசிரியரின் இயல்பு. அவர் காட்டிய பொறுமையே அந்த இளைஞனின் மனத்தை மாற்றியது. இன்றும் பெற்றோரும் ஆசிரியரும் இந்த முறையைப் பின்பற்றலாம். கடுஞ்சொல்லைவிட நல்ல கேள்வி ஆழமாகப் பதிகிறது.
அவன் தன்னை உணர்ந்த பின் தந்தையின் காலில் பணிந்து நன்றி கூறினான்.
அவன் தந்தை அவனை அடக்கத்தோடு வழிநடத்தியது போல, ஒவ்வொரு குருவும் கற்றவனுக்குப் பணிவைக் கற்பிக்க வேண்டும். உலகத்தோடு இணைந்து ஒழுகத் தெரியாத கல்வி முழுமை அற்றது என்ற பாடத்தை இக்கதை உணர்த்துகிறது.