சிங்கமும் சஞ்சீவகனும்
பஞ்சதந்திரத்தின் முதல் தந்திரம் 'மித்ரபேதம்', அதாவது நட்பைப் பிரித்தல். அதில் ஒரு பெரிய கதை வருகிறது. ஒரு காட்டில் பிங்களகன் என்ற சிங்க அரசன் இருந்தான். ஒருநாள் வழி தவறி வந்த சஞ்சீவகன் என்ற காளையை அவன் கண்டு, முதலில் அஞ்சினாலும் பிறகு அதன் வலிமையை மதித்து நண்பனாக்கிக்கொண்டான். சிங்கமும் காளையும் ஒற்றுமையாகப் பழகி காட்டில் பேரமைதியை நிலைநாட்டின.
அரசனின் அமைச்சர்களான தமனகன், கரடகன் என்ற இரு குள்ளநரிகள் இதனால் தம் செல்வாக்கு குறைந்ததாக எண்ணின. தமனகன் சிங்கத்திடம் சென்று, "அரசே, சஞ்சீவகன் உங்கள் அரசைக் கவர திட்டமிடுகிறான்" என்று பொய் கூறினான். பின்னர் காளையிடம் சென்று, "சிங்கம் உன்னைக் கொல்லத் திட்டமிடுகிறது" என்றான்.
இருவரும் ஒருவரை ஒருவர் சந்தேகித்தனர். சிங்கம் தன் காளை நண்பன் தன்னைத் தாக்கக்கூடும் என்று அஞ்சியது. காளையும் அச்சத்துடன் எதிர்கொள்ளத் தயாரானது. இகல் எழுந்தது. நல்ல நண்பர்களான இருவரும் ஒருவரை ஒருவர் எதிர்த்துச் சண்டையிட்டனர். இறுதியில் சிங்கம் காளையைக் கொன்றது. பின்னர் உண்மை உணர்ந்து வருந்தியது.
காளையின் சாவுக்குப் பின் சிங்கம் தன் செயலின் தவற்றை உணர்ந்தது. ஆனால் அது பயனற்றது. இகலை வளர்த்ததால் அது தன் ஒரே உண்மையான நண்பனை இழந்தது. தமனகன் தன் சூழ்ச்சியால் வெற்றி கண்டான்; ஆனால் காட்டின் அமைதி போய்விட்டது.
இக்கதை 'இகலிற்கு எதிர்சாய்தல் ஆக்கம் அதனை மிகலூக்கின் ஊக்குமாம் கேடு' என்ற குறளின் உயிர் வடிவம். சிங்கமும் காளையும் தொடக்கத்தில் ஒருவர்க்கொருவர் விட்டுக்கொடுத்தபோது காடு செழித்தது. சந்தேகமும் இகலும் வளர்ந்தபோது கேடு விரைந்து வந்தது.
நட்பை இழக்கச் செய்வது பெரும்பாலும் ஒரு வெளிப்படையான பகைவன் அல்ல; தீய எண்ணத்துடன் செய்திகளை மாற்றிக் கூறும் ஒருவனாக இருக்கலாம். ஆகவே இகலைக் கேள்விப்படும்போது, நேரடியாக அந்த நண்பனிடமே பேசி உண்மையை அறிவதே பாதுகாப்பு.
சிங்கம் அவ்வாறு செய்திருந்தால் தன் நண்பனையும் தன் அமைதியையும் இழந்திருக்காது.
கரடகன் தொடக்கத்தில் தமனகனின் சூழ்ச்சியை எதிர்த்து எச்சரித்தான் என்று கதையின் சில வடிவங்கள் சொல்கின்றன. ஆனால் தமனகன் கேட்கவில்லை. இதுவும் ஒரு பாடம்: தீய எண்ணத்தை எச்சரிக்கும் குரல் இருந்தாலும், அதைக் கேட்கும் மனம் இல்லாவிட்டால் பயனில்லை. சிங்கமும் தன் நண்பனிடம் நேரடியாகக் கேட்கும் எளிய செயலைச் செய்யவில்லை; அதுவே அழிவுக்குக் காரணமாயிற்று.