சபரியும் இராமனும்
இது வால்மீகி ராமாயணத்தின் ஆரண்ய காண்டத்திலும் கம்ப ராமாயணத்திலும் சொல்லப்படும் சபரி கதை. சபரி பம்பா நதிக்கரையில் மதங்க முனிவரின் ஆசிரமத்தில் வாழ்ந்த தவசினி. தன் குருவான மதங்கர் வான் உலகம் செல்லுமுன் அவளிடம், "ஒருநாள் இராமன் இங்கு வருவான்; அவனுக்குச் சேவை செய்; அதன்பின் நீ முக்தி அடைவாய்" என்றார். அந்த வாக்கை நம்பி சபரி ஆண்டுகள் பல காத்திருந்தாள். நாள்தோறும் ஆசிரமத்தைத் தூய்மை செய்து, பூக்களைப் பறித்து, பழங்களைச் சேகரித்து இராமனின் வருகைக்காக ஆயத்தமாக இருந்தாள். அவள் முதுமையடைந்தாள்; ஆயினும் நம்பிக்கை குன்றவில்லை.
இறுதியில் ஒருநாள் இராமனும் இலக்குவனும் சீதையைத் தேடியபடி அந்த ஆசிரமத்துக்கு வந்தனர். சபரி அவர்களைக் கண்டதும் கண்ணீர் வடித்தாள். அவர்களை வணங்கி வரவேற்றாள். இராமனின் பாதங்களைக் கழுவினாள். இருக்கைகள் அளித்தாள். பிறகு தான் சேகரித்து வைத்த பழங்களை எடுத்துவந்தாள்.
அவள் ஒவ்வொரு பழத்தையும் தன் வாயில் கடித்துச் சுவைத்துப் பார்த்தாள். இனிமையானதை மட்டும் இராமனுக்குக் கொடுக்க வேண்டும் என்பது அவள் எண்ணம். இனிமையற்றதைத் தள்ளிவிட்டாள். அன்பால் உந்தப்பட்டு அவள் செய்த அந்தச் செயல் ஆசாரத்துக்கு மாறானதாகத் தோன்றலாம். ஆனால் இராமன் அந்தப் பழங்களை மகிழ்வோடு ஏற்று உண்டான்; அவற்றின் இனிமையைப் புகழ்ந்தான். இலக்குவன் தயங்கியபோதும், இராமன், "அன்பு கலந்த உணவு அமுதத்தைவிட இனியது" என்றான் என்று மரபு சொல்கிறது.
இராமன் முகம் மகிழ்ச்சியால் மலர்ந்தது. அதைக் கண்ட சபரியின் உள்ளம் நிறைந்தது. தன் வாழ்நாள் முழுவதும் காத்திருந்து செய்த சேவையின் பயனை அந்த ஒரு புன்னகையில் அவள் கண்டாள். அவள் மனம் நிறைவடைந்தது. இராமன் அவளுக்குப் பல உபதேசங்கள் செய்து, அவள் விரும்பியபடி முக்தி அருளினான். சபரி தன் உடலைத் தீயில் இட்டு வானுலகம் சென்றாள்.
சபரி தினமும் காட்டில் பழுத்த பழங்களைப் பறித்து வைத்தாள் என்று மரபு சொல்கிறது. ஒவ்வொரு நாளும் வாடியவற்றை நீக்கிப் புதியவற்றை வைத்தாள். இராமன் எப்போது வருவான் என்று தெரியாது; ஆனாலும் ஒருநாளும் அவள் சோர்ந்ததில்லை. ஆசிரமத்தின் வாசலைத் தினமும் கூட்டித் தெளித்து அலங்கரித்தாள். ஆண்டுகள் கடந்தும் அவள் நம்பிக்கை குறையவில்லை.
கொடுக்கும் முன் காத்திருந்த துன்பமும், இரந்தவர் முகம் மலர்வதைக் கண்டபோது கிடைத்த நிறைவும் இக்கதையில் தெளிவாகத் தெரிகின்றன. 'இன்னாது இரக்கப்படுதல் இரந்தவர் இன்முகம் காணும் அளவு' என்ற குறளின் உணர்வுக்கு சபரியே உயிருள்ள வடிவம்.