காமதகனமும் இரதியும்
சிவபுராணங்கள் காமதகனத்தைக் கூறுகின்றன. தாரகாசுரனை வெல்லும் மகனைப் பெறுவதற்காக, தேவர்கள் தவத்தில் இருந்த சிவபெருமானின் மனத்தைக் கலைக்க மன்மதனை அனுப்பினர். மன்மதன் தன் மலரம்பை எய்தான். சிவனின் நெற்றிக்கண் திறந்தது; மன்மதன் எரிந்து சாம்பலானான் என்று புராணம் கூறுகிறது.
அந்த நொடியில் மன்மதனின் மனைவி இரதி அங்கே வந்தாள். தன் கணவன் சாம்பலாகிக் கிடப்பதைக் கண்டு அவள் கதறினாள். சிவபெருமானிடம் தன் கணவனை மீட்டுத் தருமாறு வேண்டினாள். அவளது வேண்டுதலின் தொனி பல புராணங்களில் உருக்கமாகப் பாடப்படுகிறது. இறைவன் அவளது துயரத்தைக் கண்டு இரங்கினான்; அவன் உருவம் இல்லாமல் அனங்கனாக வாழ்வான் என்றும், பின்னர் கண்ணனின் மகனாகப் பிறப்பான் என்றும் அருளினார் என்று தொடரும் கதைகள் கூறுகின்றன.
இந்தக் கதையில் தீ கணவனை எரித்தது; ஆனால் இரதியின் மனத்தை எரித்தது பிரிவு. உடலை எரிக்கும் நெருப்பு ஒரு நொடியில் முடிந்தது; இரதியின் ஏக்கம் நீடித்தது. குறளின் தலைவி சொல்வதும் இதுவே: தீ தொட்டால் மட்டுமே சுடும்; பிரிவின் நோய் தொலைவிலும் சுடுகிறது.
இரதியின் புலம்பல் புராணங்களில் பல வடிவங்களில் காணப்படுகிறது. தன் கணவனின் சாம்பலைக் கையில் எடுத்து, அவள் இறைவனின் முன் நின்று கண்ணீர் விட்டாள் என்பது நெகிழ்ச்சியான காட்சி. தேவர்களும் அவளது துயரைக் கண்டு மௌனமாக நின்றனர். அவளது புலம்பல் பிரிவின் தீ உடலை எரிப்பதைவிட மனத்தை எரிக்கும் என்பதை உணர்த்துகிறது. சிவபெருமான் இரதிக்கு அருள் செய்தபின், அவள் தன் துயரத்தின் நெருப்பு தணிவதை உணர்ந்தாள். காத்திருப்பு முடிவில்லாததன்று; அன்பு உண்மையாக இருந்தால் இறையருள் அதற்குத் துணை நிற்கும் என்ற நம்பிக்கை மக்களிடையே இக்கதை வழியாக வளர்ந்தது. குறளின் தலைவியும் அத்தகைய நம்பிக்கைக்காகவே காத்திருக்கிறாள். இரதியின் புலம்பலைக் கவிஞர்கள் பல மொழிகளில் பாடியுள்ளனர்; ஒவ்வொன்றிலும் பிரிவின் தீ உடலைத் தாண்டி உள்ளத்தை எரிக்கும் என்ற கருத்தே மையமாகிறது.
புராணக் கதைகளின் வழக்கப்படி இரதியின் துயரம் இறைவனின் அருளால் தணிந்தது. இது அன்பின் வலி நிரந்தரமன்று என்ற ஆறுதலை அளிக்கிறது. காத்திருப்பு எவ்வளவு நீண்டாலும், அன்பு உண்மையாக இருந்தால் அதற்கு ஒரு முடிவு உண்டு.
இரதியின் நம்பிக்கை வீண்போகவில்லை. இறைவனின் அருளால் அவள் மீண்டும் தன் கணவனை, வேறு வடிவில் பெற்றாள். துயரத்தின் தீ அணையும் நாள் வரும் என்ற நம்பிக்கையை இக்கதை தருகிறது.