விசுவாமித்திரரின் வெற்றி
வால்மீகி ராமாயணத்தின் பாலகாண்டத்தில் விசுவாமித்திரரின் கதை சொல்லப்படுகிறது. அவர் ஒரு காலத்தில் கௌசிக மன்னன். வசிஷ்ட முனிவரின் காமதேனு வழிவந்த சபலை என்னும் பசுவைக் கண்டு அதை அடைய விரும்பினார். வசிஷ்டர் மறுத்ததால் மன்னர் படையோடு போரிட்டார். ஆனால் வசிஷ்டரின் தவ வலிமை முன் அவர் படைகள் தோற்றன. அப்போது 'க்ஷத்திரிய பலத்தைவிடத் தவ பலமே பெரிது' என்று உணர்ந்த அவர், தவம் செய்ய முடிவு செய்தார் என்று நூல் சொல்கிறது.
விசுவாமித்திரர் கடுந்தவம் செய்து ராஜரிஷி ஆனார். ஆனால் இன்னும் அவருக்குள் சில குறைகள் எஞ்சியிருந்தன. தவம் செய்துகொண்டிருந்த அவரை இந்திரன் சோதிக்க எண்ணி, மேனகை என்ற தேவ மங்கையை அனுப்பினான். மேனகையின் அழகில் மயங்கிய விசுவாமித்திரர் பல ஆண்டுகள் அவளுடன் வாழ்ந்தார் என்று கதை சொல்கிறது. பின்னர் தம் தவறை உணர்ந்து வருந்தி, மீண்டும் தவத்தைத் தொடங்கினார்.
மற்றொரு முறை ரம்பை என்னும் தேவ மங்கை அவரது தவத்தைக் கலைக்க வந்தபோது, அவர் சினம் கொண்டு அவளுக்குச் சாபமிட்டார். ஆனால் சாபம் கொடுத்தபின் அவர் தவ ஆற்றல் குறைந்தது என்பதை உணர்ந்தார். அப்போது அவர் தமக்குள் உறுதி எடுத்துக்கொண்டார்: 'இனி நான் சினம் கொள்ளேன்; பேச மாட்டேன்; மூச்சையும் அடக்கி ஆயிரம் ஆண்டுகள் தவம் செய்வேன்.' அவ்வாறே செய்தார் என்று ராமாயணம் கூறுகிறது.
அவர் தவம் உச்சத்தை அடைந்தபோது பிரம்மா தோன்றி, அவரை 'பிரம்மரிஷி' என்று அழைத்தார். அவர் வசிஷ்டராலும் 'பிரம்மரிஷி' என்று ஏற்கப்பட்டார் என்றும் மரபு சொல்கிறது. பின்னர் அவர் இராமனையும் இலக்குவனையும் தம் யாகத்தைக் காக்க அழைத்து, அவர்களுக்குப் பல அஸ்திரங்களை உபதேசித்தார்.
விசுவாமித்திரரின் வாழ்க்கை காமம், வெகுளி, மயக்கம் என்ற மூன்றோடு நடந்த நீண்ட போராட்டத்தின் கதை. மேனகையிடம் காமம், வசிஷ்டரிடமும் ரம்பையிடமும் வெகுளி, இடையிடையே அறிவுக் குழப்பம் என்று ஒவ்வொன்றையும் அவர் அனுபவித்து வென்றார்.
அவரது கதை நமக்கு நம்பிக்கை தருகிறது: தவறியவர் கூட முயற்சியால் உயர முடியும். வள்ளுவர் சொல்லும் 'நாமம் கெட' என்ற நிலை எளிதல்ல; ஆனால் முயற்சியால் எட்டக்கூடியது.
இராமனும் இலக்குவனும் விசுவாமித்திரரைப் பின்தொடர்ந்தபோது, அவர் அவர்களுக்குச் சொன்ன கதைகள் பலவற்றில் தம் சொந்த வெற்றி தோல்விகளையும் பகிர்ந்துகொண்டார் என்று கூறுவர். தம் குறைகளை மறைக்காமல் சொல்லும் ஆசிரியரே மாணவர்களுக்கு நம்பிக்கை அளிக்கிறார்.