நரசிம்மம் தோன்றிய அந்தி
பாகவத புராணத்திலிருந்து: அசுர அரசன் இரணியகசிபு பிரம்மனை நோக்கிக் கடுந்தவம் செய்து ஒரு வரம் பெற்றான். அந்த வரத்தின்படி அவனை வீட்டுக்கு உள்ளேயும் கொல்ல முடியாது, வெளியேயும் கொல்ல முடியாது. பகலிலும் இரவிலும் கொல்ல முடியாது. மனிதனாலும் விலங்காலும் கொல்ல முடியாது. தேவர்களாலும் அசுரர்களாலும் கொல்ல முடியாது. ஆயுதத்தாலும் வேறு எதாலும் அவன் இறப்பதில்லை; நிலத்திலும் வானிலும் அவன் அழிவதில்லை. இவ்வாறு அவன் தன்னை அழிக்க இயலாதவன் என்று எண்ணினான்.
அவன் உலகை வென்றான்; தேவர்களை அடிமைப்படுத்தினான். தன்னையே கடவுளாக வணங்கும்படி மக்களுக்குக் கட்டளையிட்டான். ஆனால் அவன் மகன் பிரகலாதன் திருமாலிடம் பக்தி கொண்டவன். இரணியன் மகனைப் பல வகையிலும் தண்டித்தும் அவன் உறுதி குலையவில்லை. ஒரு நாள் இரணியன் சினத்தோடு, "உன் திருமால் எங்கே இருக்கிறான்? இந்தத் தூணிலும் இருக்கிறானா?" என்று கேட்டான். பிரகலாதன், "அவர் எங்கும் உள்ளார்; இந்தத் தூணிலும் உள்ளார்" என்றான்.
இரணியன் சினத்தோடு தன் கதையால் அந்தத் தூணை அடித்தான். அந்தக் கணத்தில் தூண் பிளந்து, அதிலிருந்து மனிதன் உடலும் சிங்கத் தலையும் கொண்ட நரசிம்மம் வெளிவந்து பெருமுழக்கமிட்டது. அதன் உருவம் மனிதனும் அல்ல, விலங்கும் அல்ல. அதன் முழக்கம் திசைகளை நடுங்கச் செய்தது. இரணியன் அதனோடு போராடினான். ஆனால் அந்த நேரம் பகலும் இரவும் இல்லாத அந்தி வேளை. நரசிம்மம் இரணியனை இழுத்து, மாளிகையின் வாயிற்படியில் அமர்ந்து, அவனைத் தன் மடியில் கிடத்தியது.
மடி என்பது நிலமும் அல்ல, வானமும் அல்ல. வாயிற்படி என்பது உள்ளேயும் அல்ல, வெளியேயும் அல்ல. நரசிம்மம் தன் நகங்களால் இரணியனின் வயிற்றைக் கிழித்தது. நகங்கள் ஆயுதமும் அல்ல; அவன் வரத்தின் எந்தக் கட்டுப்பாட்டையும் மீறவில்லை. இவ்வாறு கால, இட, உருவ, கருவி அனைத்தும் வரத்தின் வரம்புக்குள்ளேயே அமைந்து, இரணியனின் அழிவு நிறைவேறியது.
நரசிம்ம அவதாரம் காலமும் இடமும் எவ்வளவு நுட்பமாக ஒன்றுசேர முடியும் என்பதன் சிகரம். தூணிலிருந்து வெளிப்பட்ட அந்த நொடியிலிருந்து மாளிகை வாயிற்படி வரை ஒவ்வொரு படியும் வரத்தின் கட்டுப்பாடுகளுக்கேற்பத் திட்டமிடப்பட்டதுபோல அமைந்தது. இந்தக் கதையில் காலமும் இடமும் இரண்டும் மிக நுட்பமாக இணைந்து, எவராலும் வெல்ல முடியாது என்று கருதப்பட்ட ஒருவனை வெல்ல வழி வகுத்தன. அந்தி நேரம், வாயிற்படி என்ற இடம் - இவ்விரண்டையும் தேர்ந்ததாலேயே பேரசுரன் வீழ்ந்தான். உரிய காலத்தையும் இடத்தையும் கருதிச் செயல்பட்டால் உலகையே தாக்கும் ஆற்றலையும் தாண்டி வெல்லலாம் என்பதற்கு இது புராணச் சான்று.