நசிகேதன்
கடோபநிடதத்திலிருந்து: வாஜஸ்ரவஸ் என்ற முனிவர் விசுவஜித் என்ற வேள்வியைச் செய்தார். அதில் தன் உடைமைகளை எல்லாம் தானம் செய்ய வேண்டும். ஆனால் அவர் வயதான, பயனற்ற பசுக்களையே தானம் செய்தார். அவருடைய மகன் நசிகேதன் சிறுவனாயினும் அறிவில் உயர்ந்தவன். இது தந்தைக்கு நல்லதல்ல என்று எண்ணினான். 'அப்பா, என்னை யாருக்குத் தரப் போகிறீர்கள்?' என்று பலமுறை கேட்டான். சினம் கொண்ட தந்தை, 'உன்னை யமனுக்குத் தருகிறேன்' என்றார்.
நசிகேதன் தந்தையின் சொல்லை மதித்து யமலோகம் சென்றான். அங்கே யமன் இல்லை; அவன் வெளியே சென்றிருந்தான். நசிகேதன் மூன்று இரவுகள் உண்ணாமல், உறங்காமல் யமனின் வாசலில் காத்திருந்தான். திரும்பி வந்த யமன், ஓர் அந்தணச் சிறுவன் பசியோடு காத்திருந்ததற்காக வருந்தி, 'மூன்று இரவுகளுக்கு மூன்று வரங்கள் தருகிறேன்' என்றான்.
முதல் வரமாக நசிகேதன் தன் தந்தையின் சினம் தணிந்து, தான் திரும்பும்போது தன்னை அடையாளம் கண்டு மகிழ வேண்டும் என்றான். இரண்டாம் வரமாக சொர்க்கத்தை அடையும் அக்னி வேள்வியின் முறையைக் கற்றுத் தரவேண்டும் என்றான். யமன் அதை மகிழ்ச்சியோடு உபதேசித்து, அந்த அக்னிக்கு நசிகேத அக்னி என்று பெயர் சூட்டினான்.
மூன்றாம் வரமாக நசிகேதன், 'மனிதன் இறந்த பின் அவனுக்கு என்ன ஆகிறது? சிலர் இருக்கிறான் என்கிறார்கள்; சிலர் இல்லை என்கிறார்கள். இதை நீங்கள் எனக்கு உபதேசிக்க வேண்டும்' என்று கேட்டான். யமன் தயங்கினான். 'இது மிக நுட்பமான கேள்வி; தேவர்களுக்கும் புரிவது கடினம். வேறு வரம் கேள்' என்றான். நூறு வயதான மகன்களையும் பேரன்களையும், கணக்கற்ற பசுக்கள், யானைகள், பொன், பெரிய நாட்டின் ஆட்சி, அழகிய பெண்கள் ஆகிய அனைத்தையும் தருவதாக ஆசை காட்டினான்.
நசிகேதன் தளரவில்லை. 'இந்த இன்பங்கள் நாளை இல்லாமல் போகும். மனிதன் செல்வத்தால் மனநிறைவு பெற மாட்டான். நீங்கள் இருக்கும்போது நான் வாழ்வதும் உங்கள் விருப்பம்தானே. நான் கேட்ட வரத்தைத் தவிர வேறு எதையும் நான் விரும்பவில்லை' என்றான். அவன் உறுதியைக் கண்ட யமன் மகிழ்ந்து, ஆன்மாவின் அழிவின்மை பற்றிய மேலான ஞானத்தை உபதேசித்தான். அதுவே கடோபநிடதத்தின் சாரம்.
சிறுவனின் உள்ளத்தின் உயரம் யமனையும் வியக்க வைத்தது. வயதாலும் உடலாலும் சிறியவன் ஆனாலும் இலட்சியத்தாலும் உறுதியாலும் அவன் உயர்ந்தவன் ஆனான்.