பிரதாப்கட்டில் சிவாஜி
மராத்திய வரலாற்று நூல்களிலிருந்து (சபாசத் பகர் முதலியன): பீஜப்பூர் சுல்தானின் படைத்தலைவன் அப்சல் கான் பெரும்படையுடன் சிவாஜியை அழிக்க வந்தான். அவனிடம் குதிரைப் படை, யானைகள், பீரங்கிகள் இருந்தன. சிவாஜியிடம் சிறிய படையே இருந்தது. நேருக்கு நேர் சமவெளியில் போரிட்டால் அவர் தோல்வி உறுதி.
சிவாஜி தன் இடத்தைத் தேர்ந்தெடுத்தார். சஹ்யாத்ரி மலைத்தொடரின் அடர்ந்த காடுகளுக்கிடையே உள்ள பிரதாப்கட் கோட்டையின் அடிவாரம் அவர் தேர்வு. அந்த இடம் அவருடைய மாவளர் வீரர்களுக்கு நன்கு தெரியும். குறுகிய பாதைகளும், அடர்ந்த புதர்களும், பள்ளத்தாக்குகளும் நிறைந்த அந்த நிலத்தில் அப்சல் கானின் குதிரைகளும் யானைகளும் செயல்பட இயலவில்லை.
சிவாஜி சமாதானப் பேச்சுக்குத் தயார் என்று அறிவித்தார். அப்சல் கான் பெரும்படையை விட்டு, சிறிய குழுவுடன் கோட்டையடிவாரத்துக்கு வர வேண்டிய நிலை ஏற்பட்டது. அவன் வந்தபோது சிவாஜி கவசமும் வாக்-நக் என்ற புலிநகக் கருவியும் மறைத்து வைத்திருந்தார். சந்திப்பில் அப்சல் கான் துரோகம் செய்ய முயன்றான். சிவாஜி தற்காப்புடன் எதிர்கொண்டு அவனை வீழ்த்தினார்.
அதைத் தொடர்ந்து காட்டில் மறைந்திருந்த மராத்தியப் படைகள் திடீரென வெளிப்பட்டு பீஜப்பூர் படையைத் தாக்கின. தலைவன் இல்லாததும் இடம் பழக்கமில்லாததும் சேர்ந்து அவர்கள் மனஉறுதியை உடைத்தன. பெரும்படை சிதறி ஓடியது.
சிறிய படையுடன் தனக்கேற்ற இடத்தைத் தேர்ந்த சிவாஜி, எண்ணிக்கையால் மிகுந்த பகைவனின் ஊக்கத்தை அழித்தார் என்பதை இந்த நிகழ்வு காட்டுகிறது.
அப்சல் கான் பெரும்படை இருந்தும் தன் படையை இடத்துக்கு ஏற்ப நடத்த முடியாமல் தவித்தான். சிவாஜியோ தன் ஒவ்வொரு வீரனும் எங்கே நிற்க வேண்டும் என்பதை முன்பே திட்டமிட்டிருந்தார். இந்தத் தயாரிப்பே சிறுபடைக்கு பலம் தந்தது.
இன்றும் பிரதாப்கட் கோட்டை சஹ்யாத்ரி மலைகளில் உயர்ந்து நிற்கிறது. அங்கே செல்பவர்கள் அந்த நிலத்தின் இயல்பையும், அது ஒரு சிறிய படைக்கு எவ்வாறு உதவியது என்பதையும் காண்கிறார்கள். இடம் அறிந்தவனுக்கு எண்ணிக்கை தடையாகாது என்பதே பாடம்.
சிவாஜி தம் வீரர்களுக்கு இடத்தின் ஒவ்வொரு மடிப்பையும் கற்பித்திருந்தார். அதனால் மாவளர்கள் இருளிலும் தங்கள் வழி அறிந்து செயல்பட்டனர். அந்தத் தயாரிப்பே பெரும்படையின் ஊக்கத்தை உடைத்தது. எண்ணிக்கையை விட அறிவும் பயிற்சியும் வலியவை என்பதை அவர் நிரூபித்தார்.