மிதிலை எரிந்தபோது ஜனகர்
மகாபாரதத்தின் சாந்தி பருவத்திலும் பிற நூல்களிலும் ஜனக மன்னரின் உயர்ந்த மனநிலை பற்றிய கதை சொல்லப்படுகிறது. மிதிலையை ஆண்ட ஜனகர் ஞானமுடைய அரசர். அவர் சீதையின் தந்தை என்றும் அறியப்படுபவர். அவர் செல்வத்தின் நடுவில் வாழ்ந்தும் அதில் பற்றற்றவர் என்று நூல்கள் போற்றுகின்றன. அவரை 'விதேகர்', அதாவது உடலைக் கடந்தவர் என்று அழைப்பதும் உண்டு.
ஒருநாள் ஜனகர் ஞானியான சுகரின் அல்லது வேறு ஒரு முனிவரின் உபதேசத்தைக் கேட்டுக் கொண்டிருந்தார் என்று பாரம்பரியம் கூறுகிறது. அப்போது அவையில் ஒருவன் ஓடி வந்து, 'அரசே, மிதிலை நகரம் தீப்பற்றி எரிகிறது!' என்றான். அவையில் இருந்த அனைவரும் கலங்கினர். ஜனகர் மட்டும் அமைதியாக இருந்தார். மகாபாரதம் அவரது புகழ்பெற்ற சொற்களைப் பதிவு செய்கிறது: 'மிதிலை எரிந்தாலும் என்னுடையது எதுவும் எரிவதில்லை.'
இந்த வாக்கியத்தின் ஆழம் பெரிது. அவர் செல்வத்தைப் பயன்படுத்தினார்; நகரைக் காக்கும் கடமையையும் அறிந்திருந்தார். ஆனால் அவற்றை 'என்னுடையது' என்று இறுக்கமாகப் பற்றியிருக்கவில்லை. அதனால் இழப்பு வந்தபோது அவரது மனம் அசையவில்லை. அவர் அரசராக இருந்து கடமையைச் செய்தார்; ஆனால் மன அமைதியை இழக்கவில்லை.
இதே ஜனகர் முன்பு தம் அரண்மனையின் இன்பங்களில் மயங்கியவர் அல்லர். செல்வம் வந்த காலத்திலும் அவர் அடக்கமுடையவராய் இருந்தார். ஆகவே துன்பம் வந்த காலத்திலும் அதே சமநிலையைக் காக்க முடிந்தது. சுக துக்கங்களில் சமமாக இருக்கும் பயிற்சி அவரது அன்றாட வாழ்வின் பகுதி.
ஜனகரின் அவையில் நடந்த இன்னொரு நிகழ்வையும் மரபு சொல்கிறது. அஷ்டாவக்கிரர் என்ற இளம் முனிவர் அவரைச் சந்தித்து ஞான உபதேசம் செய்தார் என்று கூறப்படுகிறது. உடல் வளைந்த அந்த இளைஞரின் அறிவைக் கண்டு ஜனகர் பணிந்து கற்றார். அரசனாக இருந்தும் அடக்கத்தோடு கற்கும் அவர் இயல்பே அவரது சமநிலைக்கு அடிப்படை. செல்வமும் பதவியும் நிறைந்த இடத்திலும் கற்றலை விடாத மனமே துன்பத்திலும் உறுதியாய் நிற்கிறது.
அஷ்டாவக்கிரர் கீதை போன்ற நூல்களும் ஜனகரின் ஞானத்தைப் போற்றுகின்றன. 'இன்பத்துள் இன்பம் விழையாதான் துன்பத்துள் துன்பம் உறுதல் இலன்' என்ற குறளுக்கு ஜனகர் ஓர் அழகிய எடுத்துக்காட்டு. இன்பத்தில் மயங்காத மனம் துன்பத்திலும் உடையாது என்பதை அவரது வாழ்வு காட்டுகிறது.