விசுவாமித்திரரும் மேனகையும்
இது வால்மீகி இராமாயணத்தின் பாலகாண்டத்திலும் மகாபாரதத்தின் ஆதி பர்வத்திலும் சொல்லப்படும் கதை.
கௌசிகன் என்ற அரசன் துறவு நோக்கி நடந்து விசுவாமித்திரர் ஆனார். அவர் மகத்தான தவம் செய்தார். அவர் தவ வலிமையால் அண்டமே நடுங்கியது. தம் பதவி பறிபோகுமோ என்று அஞ்சிய இந்திரன் அவரது தவத்தைக் கலைக்க எண்ணினான். அவன் தன் சபையின் அப்சரஸ் மேனகையை அழைத்து, "நீ சென்று விசுவாமித்திரரின் தவத்தைக் கலைக்க வேண்டும்" என்று கட்டளையிட்டான்.
மேனகை தயங்கினாள். முனிவரின் சினத்தை எண்ணி அவள் அஞ்சினாள். "தவவலிமை படைத்தவரின் சாபத்துக்கு நான் ஆளாகலாம்" என்றாள். இந்திரன் தன் உதவியை உறுதியளித்தான். காற்றையும் காமதேவனையும் அவளுக்குத் துணையாக அனுப்பினான்.
விசுவாமித்திரர் ஏற்கெனவே பல ஆண்டுகள் தவம் செய்து, அரச பதவியிலிருந்து பிரம்மரிஷி நிலையை அடைய முயன்றவர். அவர் செய்த தவத்தின் வெப்பம் வானுலகம் வரை பரவியது. அத்தகைய தவசியும் ஒரு கணத்தில் தடுமாறக்கூடும் என்பதே இந்தக் கதையின் எச்சரிக்கை.
மேனகை ஒரு மலர்ச்சோலையில் விசுவாமித்திரர் தவம் செய்த இடத்துக்கு வந்து நின்றாள். வசந்தம் தொடங்கியது போல எங்கும் மலர்களும் தென்றலும் மணத்தன. அவள் அழகில் விசுவாமித்திரர் கண் திறந்தார். அவர் மனம் ஒரு கணம் தடுமாறியது. இராமாயணம் சொல்கிறது: அவர் அவளுடன் பத்து ஆண்டுகள் வாழ்ந்தும், அவற்றை ஒரு நாள் போலவே எண்ணினார்.
காலம் செல்லச் செல்ல அவர் உணர்ந்தார்: "இது இந்திரனின் சூழ்ச்சி. என் தவம் கலைக்கப்பட்டது." அவர் தம்மையே நொந்தார். மேனகை தன் மனத்தில் வேறு நோக்கத்துடன் வந்தவள் என்பதை அறிந்தார். அவளிடம் சினம் கொள்ளவில்லை; தம் மனம் நிறைவற்றிருந்ததே தம் தவறு என்று கண்டார். அவளை அனுப்பிவிட்டு வடதிசை நோக்கிச் சென்று மீண்டும் கடுந்தவம் செய்தார்.
அவர்களுக்குப் பிறந்த மகள் பிற்காலத்தில் சகுந்தலை என்று அறியப்பட்டாள் என்று மகாபாரதம் கூறுகிறது. விசுவாமித்திரர் இறுதியில் தம் உறுதியால் பிரம்மரிஷி பதவியை அடைந்தார்.
மேனகையின் மனம் வேறு நோக்கத்தில் இருந்தது; விசுவாமித்திரரின் மனம் நிறையாத ஒரு தருணத்தில் தடுமாறியது. பிறர் மனம் வேறிடத்தில் இருக்கும் உறவில் நிறைவற்ற மனம் எளிதில் மயங்கும் என்பதையும், தவறை உணர்ந்து திருத்தும் உறுதியே பெருமையைத் தரும் என்பதையும் இந்தக் கதை காட்டுகிறது.