ராமகிரியில் யட்சன்
இது காளிதாசரின் மேகதூதம் என்ற காவியத்தை ஒட்டிய கதை.
குபேரனின் பணியாளனாக இருந்த ஒரு யட்சன் தன் கடமையில் தவறிவிட்டான். அதற்காகக் குபேரன் அவனுக்கு ஓராண்டு காலம் தன் மனைவியைப் பிரிந்து தொலைதூரத்தில் வாழும்படி சாபம் இட்டான். அவன் ராமகிரி என்ற மலையில் வாழத் தொடங்கினான். அவனது காதல் மனைவி அலகாபுரியில் தனியாக இருந்தாள்.
பல மாதங்கள் கடந்தன. யட்சன் தனியாக மலை உச்சியில் அமர்ந்திருந்தான். அவனது கை வளையல் தளர்ந்து விழுந்தது; உடல் மெலிந்தது. தன் மனைவியின் நினைவு அவனை இரவும் பகலும் வாட்டியது. அவன் தன் நெஞ்சையே நொந்துகொண்டான்: 'நான் தனியாக இருந்து அவளை நினைக்கும்போது இந்த நெஞ்சு என்னையே தின்கிறது.'
ஆஷாட மாதத்தின் முதல் நாளில், வானில் ஒரு கருமேகம் மலைச் சிகரத்தை முட்டுவது போலத் தோன்றியது. அந்த மேகத்தைக் கண்ட யட்சன் அதையே தன் தூதனாக அனுப்ப எண்ணினான். 'உயிர்ப்பொருளாகவும் உயிரற்ற பொருளாகவும் உள்ளவற்றைக் காதலர் பேதம் பார்ப்பதில்லை' என்று காளிதாசர் இந்த இடத்தில் நயம்படச் சொல்கிறார்.
யட்சன் மேகத்தை வணங்கி, ராமகிரியிலிருந்து அலகாபுரிக்குச் செல்லும் வழியை விவரிக்கிறான்: ஆறுகள், மலைகள், நகரங்கள், கோயில்கள் எல்லாவற்றையும் அவன் அழகாகக் காட்டுகிறான். பின்னர் தன் மனைவியின் நிலையையும், அவளுக்குச் சொல்ல வேண்டிய ஆறுதல் செய்தியையும் மேகத்திடம் கூறுகிறான்.
அவனது சொற்களில் நெஞ்சின் துயரமும் அன்பின் ஆழமும் ஒருசேர ஒலிக்கின்றன. தனிமையில் நெஞ்சு தன்னையே வாட்டும் நிலையை, தூது அனுப்புவதன் மூலம் அவன் ஓரளவு ஆற்றிக்கொண்டான்.
மேகதூதம் இந்திய இலக்கியத்தின் மிகச் சிறந்த பிரிவுக் காவியங்களுள் ஒன்றாகப் போற்றப்படுகிறது. அதன் ஒவ்வொரு பாடலிலும் வள்ளுவரின் தலைவியின் தனிமை உணர்வு எதிரொலிக்கிறது.
மேகதூதம் இரண்டு பகுதிகளைக் கொண்டது: பூர்வமேகம், உத்தரமேகம். முதல் பகுதியில் வழி வருணனை; இரண்டாம் பகுதியில் அலகாபுரியின் அழகும் யட்சியின் நிலையும். காளிதாசர் ஒவ்வொரு பாடலிலும் இயற்கையின் அழகோடு மனித உணர்வை இணைக்கிறார். மேகம் செல்லும் வழியில் தென்படும் உஜ்ஜயினி, விந்திய மலை, நர்மதை ஆறு ஆகியவை பாடலுக்கு அழகான பின்னணி தருகின்றன.
யட்சன் தன் மனைவிக்குச் சொல்லும் செய்தியில், அவள் கவலைப்படக்கூடாது என்றும், சாப காலம் முடிந்ததும் தான் திரும்பிவருவேன் என்றும் ஆறுதல் சொல்கிறான். தன் துயரத்தை மறைக்காமல், ஆனால் அவளுக்கு நம்பிக்கை தருமாறு பேசுகிறான். அந்தக் கனிவே இந்தக் காவியத்தின் இனிமை.