ஜனகனின் அவை
பிருகதாரண்யக உபநிடதம் மிதிலையின் மன்னன் ஜனகனை ஞானத்தை மதிக்கும் அரசனாகக் காட்டுகிறது. ஒருமுறை அவன் மிகுந்த கொடையுடன் ஒரு பெரிய வேள்வி நடத்தினான். அதற்குக் குரு பாஞ்சால நாடுகளிலிருந்து கற்றறிந்த அந்தணர்களை அழைத்தான். அவர்கள் வந்ததும் ஒவ்வொருவரையும் இன்சொல்லோடு வரவேற்று உபசரித்தான்.
கொடையிலும் அவன் சிந்தித்தான். ஆயிரம் பசுக்களின் கொம்புகளில் பொன் கட்டி, 'உங்களுள் பிரம்மத்தை நன்கு அறிந்தவர் இவற்றைக் கொண்டு செல்லலாம்' என்று அன்போடு கூறினான். யாரையும் குறைவாகப் பேசவில்லை; யாரையும் இழிவுபடுத்தவில்லை. யாக்ஞவல்கியர் தம் சீடனிடம் பசுக்களை ஓட்டச் சொன்னார். மற்றவர்கள் அவரிடம் வாதிட்டனர். அந்த வாதங்களை ஜனகன் பொறுமையோடு கேட்டான்.
பின்னர் யாக்ஞவல்கியர் ஜனகனுக்கு ஆத்ம ஞானத்தை விளக்கினார். மகிழ்ந்த ஜனகன், 'ஐயா, இதோ விதேக நாடும் நானும் உங்கள் பணிக்கு உள்ளோம்' என்று சொன்னதாக உபநிடதம் கூறுகிறது. அவனது இனிய சொல்லுக்கும் கொடைக்கும் ஞானிகளும் மதிப்புத் தந்தனர்.
அரசன் இன்சொல்லோடு ஈந்து அளித்தபோது, அறிஞர் அவையும் அவன் விருப்பப்படியே ஒன்றுகூடிப் பேசியது. இந்தக் குறள் கூறும் நிலை இதுவே.
ஜனகனின் அவையில் கார்கி, மைத்ரேயி போன்ற பெண் அறிஞர்களும் யாக்ஞவல்கியரிடம் கேள்விகள் கேட்டதாக உபநிடதம் காட்டுகிறது. அரசன் அங்கே யாரையும் அடக்கவில்லை. அனைவரும் தம் கருத்தை அச்சமின்றிப் பேச இடம் தந்தான். கொடை பெறுபவர்கள் தம் மதிப்பு குறையாமல் உணர்ந்தனர். அதனால்தான் அவனது அவை ஞானிகளின் புகலிடமாக விளங்கியது. அவன் கொடுத்ததைவிட, எப்படிக் கொடுத்தான் என்பதே அவனுக்குப் புகழைத் தந்தது. பின்னாளில் அவன் தானும் ஞானம் தேடும் மாணவனாகவே இருந்தான். மன்னன் என்ற பெருமையைவிட, கற்பவன் என்ற பணிவே அவன் சொல்லுக்கு எடை தந்தது. மக்களும் அவன் சொல்லைத் தெய்வ வாக்குபோல் மதித்தனர்.
மிதிலை மக்கள் தம் அரசனை 'ராஜரிஷி' என்று போற்றினர். அவன் அரசனாகவும் முனிவனாகவும் இருந்தான். கொடுக்கும்போது கர்வம் கொள்ளாததும், காக்கும்போது அதிகாரம் காட்டாததும் அவன் இயல்பு. அவன் சொல்லுக்கு நாடு இணங்கியதற்கு இதுவே காரணம். சீதையின் தந்தை என்பதாலும் அவன் புகழ் இந்திய மரபில் நீடிக்கிறது. அவன் வாழ்வு இன்சொல்லோடு கொடுத்தவன் எவ்வாறு உலகின் மதிப்பைப் பெறுவான் என்பதற்கு எடுத்துக்காட்டாகும். இவ்வாறு இன்சொல்லும் கொடையும் அவன் ஆட்சியின் இரு கண்களாக இருந்தன.