தானம் செய்த செல்வமகன்
ஒரு கோயில் நகரத்தில் ஆனந்தன் என்ற இளைஞன் தந்தையின் மறைவுக்குப் பிறகு பெரும் செல்வத்தைப் பெற்றான். அவன் நல்ல மனமுடையவன்; ஆனால் உலக அனுபவம் இல்லாதவன். ஒரு சிவராத்திரி இரவில் கோயில் வாசலில் அமர்ந்திருந்த பிச்சைக்காரர்களுக்கு அவன் தன் செல்வத்தை வாரி வழங்கினான். யார் பசியுடன் இருக்கிறார்கள், யார் நடிக்கிறார்கள் என்று அவன் ஆராயவில்லை.
அங்கே உண்மையான ஏழையாகிய முதிய விதவை ஒருவர் தன் மகளின் திருமணத்துக்காகக் காத்திருந்தார். அவரும் வரிசையில் நின்றிருந்தார். ஆனந்தன் கொடுத்த தங்க நாணயம் அவர் கையில் விழுந்தது. அவர் "இது இறைவன் அருள்" என்று கூறி வணங்கினார். அவர் மகளின் திருமணம் நிறைவேறியது.
அதே இரவு கோயிலின் ஓரத்தில் நின்றிருந்த ஒரு சூதாடியும் பணத்தைப் பெற்றான். அவன் அதே இரவில் அதைச் சூதாட்டத்தில் இழந்தான். இன்னொரு பிச்சைக்காரர் பெற்றதைக் குடிக்கே செலவழித்தார். ஆனந்தனுக்கு யார் பயன் பெற்றனர், யார் வீணாக்கினர் என்று தெரியாது.
ஊரின் முதிய ஆசிரியர் இதைக் கண்டு அவனிடம், "தம்பி, நீ கொடுத்தது நல்லெண்ணத்தால்; ஆனால் அந்த விதவை பெற்றது அவளின் நல்வினை. நீ தகுதியறிந்து கொடுத்திருந்தால் பலருக்கும் பயன் கிடைத்திருக்கும்" என்றார். ஆனந்தன் புரிந்துகொண்டான்.
அடுத்த ஆண்டு முதல் அவன் தானத்துக்கு ஒரு நிதியை அமைத்து, ஊர்ப் பெரியவர்களை ஆலோசனைக் குழுவாக்கி, தேவையுள்ள குடும்பங்களை அறிந்து உதவத் தொடங்கினான். தகுதியறிந்து தருவது அவனுக்கும் மகிழ்ச்சியைத் தந்தது.
இவ்வாறு 'அறிவிலான் நெஞ்சு வந்து ஈதல் பிறிது யாதும் இல்லை பெறுவான் தவம்' என்ற குறளின் உண்மையும், கொடையில் அறிவு சேரும்போது அது அறமாக மலரும் என்பதும் ஊரார் நினைவில் நிலைத்தன.
அன்று அந்த விதவை பெற்ற ஆசியை ஆனந்தன் தன் வாழ்நாள் நினைவாகக் கொண்டான்; ஆனால் அது தன் அறிவால் அல்ல, அவளின் நல்வினையால் கிடைத்தது என்பதையும் மறக்கவில்லை.
இக்கதையில் ஆனந்தனின் தவறு அவன் மனத்தின் இரக்கம் அல்ல; அந்த இரக்கத்துக்கு வழிகாட்டும் ஆராய்ச்சி இல்லாததே. பிற்காலத்தில் அவன் அமைத்த தானநிதி பல குடும்பங்களுக்குப் பயனளித்தது. ஊரார் அவனை 'அறிந்து கொடுக்கும் ஆனந்தன்' என்று அழைத்தனர். இரக்கமும் அறிவும் சேரும்போதே கொடை அறமாக மலர்கிறது என்பதே இந்தக் கதையின் இறுதிப் பாடம்; ஆகவே கொடுக்கும் கை எப்போதும் கண் திறந்த நிலையிலேயே இருக்க வேண்டும்.