சகுந்தலையும் துர்வாசரின் சாபமும்
காளிதாசனின் அபிஞான சாகுந்தலம் நாடகத்தின் நான்காம் அங்கத்தில் ஒரு நுட்பமான நிகழ்ச்சி வருகிறது. துஷ்யந்த மன்னன் கண்வ முனிவரின் ஆசிரமத்தில் சகுந்தலையைக் காந்தர்வ மணம் செய்துகொண்டு நாடு திரும்பினான். விரைவில் அழைத்துக்கொள்வதாகச் சொல்லிச் சென்றான். அதன்பின் சகுந்தலை அவனை எண்ணியபடியே ஆசிரமத்தில் காத்திருந்தாள்.
ஒருநாள் சினம் மிக்க துர்வாச முனிவர் ஆசிரமத்துக்கு வந்து அழைத்தார். அப்போது சகுந்தலை மன்னனின் நினைவில் ஆழ்ந்திருந்ததால் அவர் குரலைக் கேட்கவில்லை. அவமதிக்கப்பட்டதாகக் கருதிய முனிவர், 'நீ யாரை நினைத்து என்னை மறந்தாயோ, அவன் உன்னை நினைவுகூர மாட்டான்' என்று சாபமிட்டார். தோழியர் வேண்டியபின், ஓர் அடையாளப் பொருளைக் கண்டதும் சாபம் நீங்கும் என்று அவர் தணிந்தார்.
நாடகத்தில் நான்காம் அங்கத்தின் முடிவில் சகுந்தலை கணவனிடம் செல்லப் புறப்படுகிறாள். கண்வ முனிவர் அவளுக்கு விடைகொடுக்கும் காட்சி மிகவும் நெகிழ்ச்சியானது. ஆசிரமத்தின் மரங்களும் மான்களும்கூட அவளைப் பிரியத் துயருறுகின்றன. ஆனால் சாபத்தால் அவள் மனம் வேறு திசையில் செல்லவில்லை; கணவனை நினைத்தே அவள் செல்கிறாள்.
அரசவையில் துஷ்யந்தன் அவளை அடையாளம் காணவில்லை. அவள் தனக்குத் தெரிந்த நிகழ்ச்சிகளைச் சொல்லி நினைவூட்ட முயல்கிறாள். வழியில் ஆற்றில் அவளது மோதிரம் தவறிவிட்டதால் அடையாளம் காட்ட இயலவில்லை. அவளது நெஞ்சு எரிந்தது; ஆயினும் அவள் அவனை மறக்கவில்லை. இதுவே குறளில் சொல்லப்படும் 'மறப்பறியேன்' என்னும் உறுதி.
பிற்பகுதியில் மீன் வயிற்றிலிருந்து மோதிரம் கிடைக்கிறது. அதைக் கண்டதும் மன்னனுக்கு நினைவு திரும்புகிறது. அவன் தன் பிழையை எண்ணி வருந்துகிறான். நாடகம் அவ்வாறு நினைவையும் மறதியையும் காதலின் அளவுகோலாகக் காட்டுகிறது.
சகுந்தலையின் இந்தக் கதையை நம் குறளின் தலைவியோடு ஒப்பிடுவது பொருத்தமானது. இருவரும் நினைவைப் பிடித்துக்கொண்டவர்கள்; ஒருத்தி நினைவால் எரிகிறாள், மற்றொருத்தி நினைவை மறுக்கப்பட்டு எரிகிறாள். ஆனால் இருவரின் உண்மையான அன்பும் பிரிவிலேயே சோதிக்கப்படுகிறது. காளிதாசன் இந்தப் போராட்டத்தின் வழியே காதலின் உண்மைத் தன்மையை நாடக வடிவில் காட்டுகிறார்.
பின்னர் மோதிரம் கிடைத்ததும் மன்னன் நினைவு பெறுகிறான். அப்போது அவன் வருந்திய வருத்தம் நாடகத்தின் உயர்ந்த கட்டங்களில் ஒன்றாகும்.
இந்த நிகழ்ச்சி குறளின் பொருளை வேறு கோணத்தில் காட்டுகிறது. நினைவில் மூழ்கியவள் சகுந்தலை; மறந்தவன் துஷ்யந்தன். நினைப்பவளுக்கு நினைவு சுடுகிறது; மறந்தவனுக்கு எதுவும் தெரியவில்லை. குறளின் தலைவி மறப்பதை அஞ்சுகிறாள்; சகுந்தலையோ மறக்கப்பட்ட துயரை அடைகிறாள்.