மலை மேல் மேகம்
காளிதாசரின் மேகதூதம் என்னும் காவியம் இங்கே நினைவுக்கு வருகிறது.
குபேரனின் பணியாளனாகிய ஒரு யட்சன் தன் கடமையில் அசட்டையாக இருந்ததால், ஓராண்டு காலம் தன் மனைவியைப் பிரிந்து இராமகிரி என்னும் மலையில் தங்க வேண்டும் என்று குபேரனால் சபிக்கப்பட்டான். எட்டு மாதங்கள் அவன் எப்படியோ கழித்தான். ஆனால் ஆஷாட மாதத்தின் முதல் நாள், மலையுச்சியில் ஒரு மேகம் யானை போல் சாய்ந்து நிற்பதைக் கண்டபோது அவன் உள்ளம் ஆடிப்போனது. மழைமேகம் கண்டால் மகிழ்ச்சியடைபவர்களின் உள்ளமே கலங்கும்போது, பிரிந்திருப்பவன் நிலை என்ன ஆகும் என்று காவியம் கேட்கிறது.
யட்சன் அந்த மேகத்தையே தூதாக்கினான். வடக்கே அழகாபுரியில் இருக்கும் தன் மனைவியிடம் தன் செய்தியைச் சொல்லுமாறு வேண்டினான். மேகம் செல்லும் வழியை விளக்கினான்: ஆறுகள், மலைகள், ஊர்கள், உஜ்ஜயினியின் மாளிகைகள். இறுதியில் தன் இல்லத்தை அடையாளம் சொன்னான். அங்கே மாலை வேளையில் தன் மனைவி வாடிப்போய், பனி படர்ந்த தாமரைபோல மெலிந்து, கண்ணீரோடு அமர்ந்திருப்பாள் என்றும், அவளுக்கு ஆறுதல் சொல்லுமாறும் கேட்டுக்கொண்டான்.
காவியத்தில் யட்சன் மேகத்துக்கு வழி சொல்லும் பகுதி மிக அழகானது. இடையில் வரும் ஆற்றங்கரை, மலைச்சரிவு, உஜ்ஜயினி நகரம் என ஒவ்வொன்றையும் காட்டி, வழிப்போக்கனிடம் பேசுவது போன்ற அன்போடு அவன் பேசுகிறான். அங்கே அவளைக் கண்டதும், இடிமுழக்கத்தைக் குறைத்து மென்மையாகச் செய்தியைச் சொல்ல வேண்டும் என்றும் வேண்டுகிறான். மாலையில் தனியே இருக்கும் அவள் இடியோசை கேட்டு அஞ்சிவிடக்கூடாதே என்ற கவலை அவன் சொற்களில் தெரிகிறது. தன் துயரைப் பிறர் துயரோடு இணைத்துப் பார்க்கும் இந்த மனநிலை, வள்ளுவரின் தலைவியின் மனநிலைக்கு மிக நெருக்கமானது.
பனியும் குளிரும் படரும் மாலையில் துன்பம் அரும்புவதை வள்ளுவர் சொல்கிறார்; காளிதாசர் அதே துன்பத்தை மேகத்தின் வழியாகச் சொல்கிறார். மொழியும் காலமும் வேறாயினும் பிரிந்தவர் உள்ளம் ஒன்றுதான். உண்மையில் யட்சன் தன் மனைவியின் துயரையும் தன் துயரையும் ஒன்றாகவே உணர்கிறான். தான் வருந்துவதை விட, தன்னால் அவள் வருந்துவதே அவனுக்கு அதிகத் துன்பம். இந்த இரு உள்ளங்களின் ஏக்கம் மேகத்தின் வழியே ஒன்றோடொன்று பேசிக்கொள்கிறது. இதுவே காவியத்தின் ஆன்மா என்று சொல்லலாம். பிரிவின் துயரை அழகாக மாற்றும் இந்த ஆற்றலை வள்ளுவரும் தம் குறளில் கொண்டிருக்கிறார்.