நளனும் வார்ஷ்ணேயனும்
மகாபாரதத்தின் நளோபாக்கியானத்தில் நளன், தமயந்தி கதை வருகிறது. நளன் நிஷதத்தின் அரசன்; அறவழி நடப்பவன். ஆனால் கலியின் ஆதிக்கத்தால் அவன் தன் தம்பி புஷ்கரனுடன் சூதாட்டத்தில் ஈடுபட்டு, நாடு, செல்வம் எல்லாவற்றையும் இழந்தான். அவன் வீழ்ச்சி அடைந்தபோது அரசவையில் இருந்த பலர் அவனை விட்டு விலகினர்.
நளன் தமயந்தியுடன் ஆடையும் இன்றி காட்டை நோக்கிப் புறப்பட்டான். அரசனாக இருந்த போது புகழ்ந்தவர்களில் சிலர் மட்டுமே அவனுடன் நின்றனர். நாட்டுமக்கள் சிலர் கண்ணீர் வடித்தனர்; ஆனால் புஷ்கரனின் ஆணையால் அவனுக்கு உணவும் உதவியும் தர அஞ்சினர். அந்தக் கடுமையான காலத்தில்தான் யார் உண்மையானவர் என்று தெரிந்தது.
இந்தத் துன்பக் காலத்தில் நளனின் தேரோட்டியான வார்ஷ்ணேயன் தன் கடமையில் உறுதியாக நின்றான். நளனும் தமயந்தியும் பிள்ளைகளை எவ்வாறு காப்பது என்று கவலைப்பட்டபோது, வார்ஷ்ணேயன் அந்தப் பிள்ளைகளைத் தேரில் ஏற்றி, விதர்ப்ப நாட்டில் தமயந்தியின் தந்தை வீட்டில் பாதுகாப்பாகச் சேர்த்தான். செல்வமோ பதவியோ இல்லாத நளனுக்கு அவன் கடைசி வரை உண்மையாக இருந்தான்.
வார்ஷ்ணேயன் தமயந்தியின் குழந்தைகளான இந்திரசேனன், இந்திரசேனை ஆகிய இருவரையும் தேரில் ஏற்றிச் சென்றபோது அவன் கண்களில் நீர் வழிந்தது. தன் தலைவனின் வீழ்ச்சியை எண்ணி அழுதானே தவிர, விலகி ஓடிவிடவில்லை. அவன் விசுவாசம் நளனின் துயரத்தில் ஒளிர்ந்தது.
நளனின் துயரம் முடியவில்லை. அவன் தமயந்தியைக் காட்டில் உறங்கும்போது விட்டுச் செல்ல நேர்ந்தது; பின்னர் பாகுகன் என்ற பெயரில் ருதுபர்ணனின் தேரோட்டியாக மாறினான். எல்லாச் சிதைவுகளிலும் தமயந்தி அவனைத் தேடிக் கொண்டிருந்தாள். அவளுடைய அன்பும் நம்பிக்கையும் அவனுக்கு ஒரு பெரிய அளவுகோலாக நின்றது.
தமயந்தியும் தன் நம்பிக்கையையும் அன்பையும் இழக்கவில்லை. நளன் பாதி ஆடையுடன் தன்னை அருகிலேயே விட்டுச் சென்றாலும் அவள் அவனைத் தேடிக்கொண்டிருந்தாள். பின்னாளில் நளன் தன் அறிவையும் பெருமையையும் திரும்பப் பெற்றபோது, துன்பக் காலத்தில் யார் உடனிருந்தார் என்பதை அவன் நன்றியுடன் நினைவில் வைத்துக்கொண்டான்.
நளனின் நம்பிக்கையான தேரோட்டியின் நினைவு பின்னாளிலும் அவனுக்கு உறுதுணையாக நின்றது.
துன்பம் ஒரு கோலாகச் செயல்பட்டது. அது நளனின் உறவுகளை நீட்டி அளந்தது; உண்மையான சுற்றத்தாரை அடையாளம் காட்டியது. இது வள்ளுவர் சொல்லும் 'கேட்டினும் உண்டோர் உறுதி'.