இராவணனும் விபீஷணனும்
வால்மீகி இராமாயணத்தின் சுந்தர காண்டத்திலும் யுத்த காண்டத்திலும் விபீஷணனின் கதை வருகிறது. இராவணனும் விபீஷணனும் விசிரவஸ் முனிவருக்கும் கைகசிக்கும் பிறந்த சகோதரர்கள். இருவரும் பிரம்மனைக் குறித்துத் தவம் செய்தனர். இராவணன் ஆற்றலையும் புகழையும் வேண்டினான்; விபீஷணன் எப்போதும் தர்மத்தில் நிலைத்த உள்ளத்தை வேண்டினான். பிரம்மன் இருவருக்கும் வரம் அளித்தார்.
இராவணன் சீதையைக் கவர்ந்து இலங்கைக்குக் கொண்டு வந்தபோது, விபீஷணன் அவனிடம், "அண்ணா, பிறன்மனை நாடுவது அழிவைத் தரும். சீதையை இராமனிடம் ஒப்படைத்துவிடு" என்று மென்மையாகவும் மதிப்புடனும் அறிவுரை கூறினான். இராவணன் சினம் கொண்டான். அவையில் விபீஷணன் மீண்டும் அதையே உரைத்தபோது, இராவணன் அவனை இகழ்ந்து காலால் உதைத்தான். பொறுமையுடன் விபீஷணன் வணங்கி, "நீ என் அண்ணன். உனக்கு நன்மையையே விரும்பினேன். நீ என்னை நீக்கினாலும் என் கடமையைச் செய்தேன்" என்று கூறி வெளியேறினான்.
அவன் இராமனிடம் அடைக்கலம் புக வந்தபோது, சுக்ரீவன் முதலானோர் ஐயம் கொண்டனர். "பகைவனின் சகோதரனை நம்பலாமா?" என்றனர். இராமன் அனைவரின் கருத்தையும் கேட்டு, பின்பு, "அடைக்கலம் நாடி வந்தவனை நான் ஒருபோதும் கைவிடேன்" என்று கூறி விபீஷணனை அன்புடன் ஏற்றான். இலங்கையின் அரசனாகப் பட்டம் சூட்டுவதாக வாக்களித்தான்.
போருக்குப் பின் விபீஷணன் இராவணனுக்குக் கடைசி மரியாதைகளைச் செய்யத் தயங்கினான். இராமன், "பகை மரணத்தோடு முடிகிறது; இவன் உன் சகோதரன். நான் அவனுக்கு எவ்வளவு உரியவனோ அவ்வளவு நீயும் உரியவன்" என்று கூறி அவனை ஊக்குவித்தான். விபீஷணன் அனைத்துச் சடங்குகளையும் செய்தான்.
ஒரே தந்தைக்குப் பிறந்த சகோதரர்கள் உடலால் ஒத்தும் குணத்தால் வானம் பூமி போல் வேறுபட்டனர். இராவணன் உருவில் வீரன்; விபீஷணன் பண்பில் வீரன். இதனால் விபீஷணன் இராமனுக்கு நெருக்கமானான், இராவணன் அழிந்தான். வள்ளுவரின் "பண்பொத்தல் ஒப்பதாம் ஒப்பு" என்பதை இந்தக் கதை விளக்குகிறது. விபீஷணன் இராவணனை எதிர்த்தபோதும் அவனை இகழவில்லை; மரியாதையுடன் பேசினான், இறுதியில் அவனுக்கு உரிய கடமைகளைச் செய்தான். இதனால் அவனது பண்பு பகைவரிடமும் வெளிப்பட்டது. உறவு என்பது ரத்தத்தால் மட்டுமின்றி, தர்மத்தை ஏற்கும் மனத்தாலும் அமைகிறது என்பதை இந்த நிகழ்ச்சி காட்டுகிறது. அதனால் விபீஷணன் இன்றும் அறநெறியின் அடையாளமாகப் போற்றப்படுகிறான். இலங்கைக்கு அரசனாகி அவன் நீதியுடன் ஆண்டான் என்று மரபு கூறுகிறது.