நசிகேதனின் மறுப்பு
கடோபநிஷதம் நசிகேதன் என்ற சிறுவனின் கதையைச் சொல்கிறது. அவன் தந்தை வாஜஸ்ரவஸ் ஒரு பெரிய யாகத்தில் தம் பொருள்களை எல்லாம் தானம் செய்தார். ஆனால் அவர் தந்தது வலிமையற்ற, பால் வற்றிய பசுக்கள் மட்டுமே. அதைக் கண்ட நசிகேதன் மனம் வருந்தினான். 'என்னை யாருக்குத் தரப் போகிறீர்கள்?' என்று தந்தையை மீண்டும் மீண்டும் கேட்டான். கோபமடைந்த தந்தை, 'உன்னை யமனுக்குத் தருகிறேன்' என்றார்.
நசிகேதன் யமலோகம் சென்றான். யமன் அங்கு இல்லை; மூன்று இரவுகள் உணவின்றி வாசலில் காத்திருந்தான். திரும்பிய யமன் விருந்தினரை உபசரிக்காத குறையை உணர்ந்து, மூன்று வரங்கள் தருவதாகக் கூறினான். நசிகேதன் முதலிரு வரங்களால் தந்தையின் கோபம் தணிவதையும் ஒரு யாகத்தின் அறிவையும் கேட்டான். மூன்றாவது வரத்தில் அவன் மரணத்துக்குப் பின் ஆன்மா என்னவாகும் என்ற இரகசியத்தைக் கேட்டான்.
யமன் அந்தக் கேள்வியைத் தவிர்த்தான். அவன் நசிகேதனுக்கு நூறு ஆண்டு வாழும் மக்களையும், யானைகள், குதிரைகள், பொன், பூமியின் ஆட்சி ஆகியவற்றையும் தருவதாகக் கூறினான். நசிகேதன் தெளிவாக மறுத்தான்: 'செல்வம் மனிதனை நிறைவு செய்யாது. நீர் மரணத்தின் அதிபதி; உம்முடைய வாழ்வும் நிலையற்றது. எனக்கு அந்த இரகசியமே வேண்டும்.' அவன் ஆசைப்படாமல் நின்றதால் யமன் அவனை உயர்ந்த மாணவன் என்று ஏற்று, ஆன்மாவின் அழியாமையைப் போதித்தான்.
நசிகேதன் பிறர் பொருளையோ அரச செல்வத்தையோ நாடவில்லை. அவன் நாடியது அறிவு மட்டுமே. 'கள்ளார்க்குத் தள்ளாது புத்தேளுலகு' என்ற குறளை இந்தக் கதை நமக்கு நினைவூட்டுகிறது. செல்வத்தை விரும்பாமல் நேரிய அறிவை நாடியவனுக்கு உயர்ந்த உலகத்தின் வாயில் தடையின்றித் திறந்தது.
நசிகேதன் கதையில் கவனிக்க வேண்டிய இன்னொன்று, அவன் மூன்று இரவுகள் உணவின்றிக் காத்திருந்தும் யமனின் வீட்டிலிருந்து எதையும் எடுத்துக்கொள்ளாததே. அவன் விருந்தினராக இருந்தும் உரிமையில்லாத எதையும் தொடவில்லை. பசியிலும் அவன் நேர்மை குலையவில்லை. அதனால் யமன் அவனிடம் மனம் நெகிழ்ந்து கூடுதல் வரங்களையும் அளித்தான் என்று உபநிடதம் கூறுகிறது. சிறுவன் ஆயினும் அவன் காட்டிய உறுதி, வயதும் செல்வமும் அறத்தின் அளவுகோல் அல்ல என்பதை நமக்குச் சொல்கிறது.
இவ்வாறு களவை விலக்கிய தூய உள்ளம் உயர்ந்த அறிவையும் நிறைவான வாழ்வையும் பெறுகிறது.