ரகுவும் கௌத்சனும்
காளிதாசரின் ரகுவம்சக் காவியத்தில் மன்னன் ரகுவின் கதை சொல்லப்படுகிறது. ரகு தம் தந்தை திலீபனுக்குப் பின் அயோத்தியை ஆண்டவர்; இராமனின் முன்னோர். வீரத்திலும் அறிவிலும் அவர் ஒப்பற்றவர். ஒரு காலத்தில் அவர் விசுவஜித் என்னும் பெரு வேள்வியை நடத்தினார். அதில் தம் செல்வம் முழுவதையும் தானம் செய்துவிட்டார் என்று காவியம் கூறுகிறது. அரண்மனையில் தங்கப் பாத்திரங்களுக்குப் பதிலாக மண் பாத்திரங்களே எஞ்சின.
அப்போது வரதந்து முனிவரின் மாணவன் கௌத்சன் அவரிடம் வந்தான். கல்வி முடிந்தபின் குருவுக்குத் தட்சிணை தர விரும்பினான். வரதந்து தட்சிணை எதுவும் வேண்டாம் என்றும், ஆயினும் வற்புறுத்தியதால் பதினான்கு கோடி பொன் நாணயங்களை வேண்டுமென்றும் கேட்டார். கௌத்சன் உதவி கேட்டு ரகுவை அணுகினான்.
ரகு மண் பாத்திரத்தில் அர்க்கியம் தந்து அவனை வரவேற்றார். கௌத்சன் அதைப் பார்த்து, 'அரசே, உங்கள் நிலை இதுவா? உங்களைத் தொந்தரவு செய்ய விரும்பவில்லை, நான் வேறு இடத்தில் முயல்கிறேன்' என்று புறப்படத் தொடங்கினான். ரகு அவனைத் தடுத்து, 'தங்கள் கோரிக்கை ஒரு நாளில் நிறைவேறும்; அதுவரை என் அக்னிசாலையில் தங்குங்கள். தகுதியுடைய ஒருவன் என் வாசலில் வந்து வெறுங்கையுடன் திரும்பினான் என்ற பழி என்மேல் வராது' என்றார்.
ரகு ஆழ்ந்து சிந்தித்தார். தம் நாட்டிலோ வெற்றி கொண்ட சிற்றரசர்களிடமோ செல்வம் இல்லை. எனவே செல்வத்தின் அதிபதியான குபேரனையே படையெடுத்து வென்று பெற முடிவு செய்தார். தம் தேரில் ஆயுதங்களை ஏற்றி, விடியலில் புறப்படத் தயாரானார். அவருடைய துணிவையும் உறுதியையும் அறிந்த குபேரன் அஞ்சினான்.
அன்று இரவே குபேரன் ரகுவின் கருவூலத்தில் பொன் மழை பொழிந்தான் என்று காவியம் கூறுகிறது. விடிந்ததும் ரகு அந்த முழுப் பொன்னையும் கௌத்சனுக்கு அளிக்க முன்வந்தார். கௌத்சனோ தனக்குத் தேவையான பதினான்கு கோடியை மட்டும் எடுத்துக்கொள்வேன் என்றான். இருவரும் ஒருவருக்கொருவர் அதிகம் தர விரும்பினர்; அதிகம் வாங்க மறுத்தனர். இறுதியில் கௌத்சன் தனக்குரியதை மட்டும் பெற்று, ரகுவை ஆசீர்வதித்தான். ஆசியாக அவர்களுக்கு ஒரு பெருமகன் பிறப்பான் என்று வாழ்த்தினான்; அவனே அஜன் ஆனான்.
இக்கதையில் குறள் கூறும் நான்கு பண்புகளும் தெளிவாகத் தெரிகின்றன. அஞ்சாமை: குபேரனையே எதிர்க்கத் துணிந்தார். ஈகை: தம் செல்வம் முழுவதையும் முன்பே தானம் செய்தார். அறிவு: கௌத்சனின் தேவையை அறிந்து உரிய வழியை நாடினார். ஊக்கம்: ஒரே இரவில் செயலில் இறங்கினார்.
இந்த நான்கு பண்புகளும் ஒருங்கே அமைந்த அரசனை ரகு நமக்குக் காட்டுகிறார்.