படைபலம் எண்ணிய யுதிஷ்டிரன்
மகாபாரதத்திலிருந்து (உத்யோக பர்வம்): பாண்டவர்கள் பதின்மூன்று ஆண்டுகள் வனவாசத்தையும் அஞ்ஞாதவாசத்தையும் முடித்துவிட்டனர். இப்போது தங்கள் பங்குரிமையான நாட்டைத் திரும்பக் கேட்கிறார்கள். கிருஷ்ணன் தூது சென்றும் துரியோதனன் ஊசி முனை நிலமும் தர மறுத்துவிட்டான். போர் தவிர்க்க முடியாததாயிற்று. எப்படிப்பட்ட போர் வரப்போகிறது என்பதை எண்ணியபடியே யுதிஷ்டிரன் இரவெல்லாம் விழித்திருந்தான்.
அவன் உடனே படையை அணிவகுக்கத் தூண்டவில்லை. தம்பிகளையும் கிருஷ்ணனையும் விராட மன்னனையும் துருபதனையும் அழைத்து ஒரு மன்றம் கூட்டினான். "போருக்குச் செல்லும் முன் நம் வலிமையையும் அவர்கள் வலிமையையும் எண்ணிப் பார்க்க வேண்டும்" என்றான். முதலில் கௌரவர்களின் படையைப் பற்றிப் பேசப்பட்டது. துரியோதனன் பக்கம் பதினொரு அக்குரோணி படை இருந்தது. பீஷ்மர், துரோணர், கர்ணன், கிருபர் ஆகிய பெரும் வீரர்கள் அவர்களுடன் இருந்தனர்.
பிறகு தம் தரப்பைக் கணக்கிட்டனர். பாண்டவர் பக்கம் ஏழு அக்குரோணிகள்தாம். எண்ணிக்கையில் அவர்கள் குறைவு. ஆனால் அர்ஜுனனின் வில் திறன், பீமனின் வலிமை, நகுல சகாதேவரின் திறன் எல்லாம் சுட்டிக்காட்டப்பட்டன. தம் சேனைக்குத் தலைவனாக யாரை நியமிப்பது என்ற கேள்வி வந்தது. அர்ஜுனன் துருபதனின் மகன் திருஷ்டத்யும்னனைப் பரிந்துரைத்தான். அவன் துரோணரைக் கொல்வதற்காகவே பிறந்தவன் என்று மரபு சொல்கிறது. யுதிஷ்டிரன் அதை ஏற்றுக்கொண்டான்.
துணைவலியைப் பற்றிப் பேசியபோது கிருஷ்ணனின் இடம் பேசப்பட்டது. கிருஷ்ணன் போரில் ஆயுதம் ஏந்தமாட்டான். ஆனால் அவன் அர்ஜுனனின் தேரோட்டி; அவன் ஆலோசனை தரப்போகிறான். இந்த ஆலோசனையின் வலிமை படையின் எண்ணிக்கையைவிடப் பெரியது என்று யுதிஷ்டிரன் எண்ணினான். மேலும், தர்மத்தின் பக்கம் தாம் நிற்பதால் தம் வீரர்களின் மனவலிமை அதிகம் என்றும் கணக்கிட்டான்.
எல்லாம் எண்ணிய பிறகே யுதிஷ்டிரன் கிருஷ்ணனை நோக்கி, "நாம் போருக்குத் தயாராகலாம்" என்றான். தன் தம்பிகளைப் பார்த்து, "எண்ணிக்கை நமக்குச் சாதகமில்லை; ஆனால் நம் நோக்கம் தெளிவு, நம் தலைவன் உறுதியானவன், நம் துணை கிருஷ்ணன். இவற்றை நான் தராசில் வைத்துப் பார்த்தேன்" என்றான்.
செயலின் கடினம், தன் வலிமை, பகைவர் வலிமை, துணையின் வலிமை ஆகிய நான்கையும் அளவிட்டு, போர் தொடங்கும் முன் நன்கு திட்டமிட்டதால் பாண்டவர்கள் அழிவின் நடுவிலும் உறுதியாக நிற்க முடிந்தது. போரில் வெற்றி கிடைத்தாலும் அது பெரும் இழப்புகளோடுதான் கிடைத்தது என்பது வரலாற்று உண்மை. ஆனால் அளவறிந்த தயாரிப்பு இல்லாமலிருந்தால் அவர்கள் முதல் நாளிலேயே சிதறியிருப்பார்கள்.