தமனகனின் சூழ்ச்சி
இது விஷ்ணு சர்மாவின் பஞ்சதந்திரத்தில் 'மித்ரபேதம்' (நட்புப் பிரிதல்) என்ற முதல் தந்திரத்தில் சொல்லப்படும் கதை. ஒரு காட்டில் பிங்கலகன் என்ற சிங்கம் மன்னனாக இருந்தது. அதன் அமைச்சர்களாக தமனகன், கரடகன் என்ற இரு நரிகள் இருந்தன. பிங்கலகன் காட்டில் சஞ்சீவகன் என்ற ஒரு காளையைச் சந்தித்தது. சிங்கத்துக்கும் காளைக்கும் இடையே இனிய நட்பு மலர்ந்தது. சிங்கம் காளையின் அறிவையும் இனிய பேச்சையும் மிகவும் மதித்தது. அது தமனகன் முதலிய அமைச்சர்களைக் குறைவாகவே கவனிக்கத் தொடங்கியது.
தமனகனுக்கு இது பொறுக்கவில்லை. அவன் தன் இடத்தை இழந்ததாக எண்ணினான். நட்பாகப் பழகும் திறமையோ, அறிவை வளர்த்துக்கொள்ளும் பொறுமையோ அவனிடம் இல்லை. எனவே அவன் நட்பை உடைக்கத் தந்திரம் செய்தான். முதலில் சிங்கத்திடம் சென்று, "அரசே, இந்தக் காளை உங்களுக்கு எதிராகச் சதி செய்கிறது. உங்கள் இடத்தைப் பிடிக்க நினைக்கிறது" என்று பழி சொன்னான். சிங்கம் முதலில் நம்பவில்லை.
தமனகன் மீண்டும் மீண்டும் சிறிது சிறிதாக ஐயத்தை விதைத்தான். பின்னர் காளையிடம் சென்று, "சிங்கம் உன்னைக் கொன்று விருந்தாக உண்ணத் திட்டமிடுகிறது; நீ கவனமாக இரு" என்று பொய் சொன்னான். இரு நண்பர்களும் ஒருவர் மீது ஒருவர் ஐயம் கொண்டனர். காளை சிங்கத்தை நெருங்கும்போது அதன் பார்வையில் சினம் இருப்பதைக் கண்டு தற்காப்புக்குத் தயாராக நின்றது. அதைக் கண்ட சிங்கம், தமனகன் சொன்னது உண்மை என்று நம்பி காளையைத் தாக்கிக் கொன்றது.
பிறகு சிங்கம் தன் செயலுக்காக வருந்தியது. தன் நண்பனைப் பழிச்சொல்லை நம்பிக் கொன்றதை எண்ணி துயருற்றது. ஆனால் அதற்குள் தமனகனின் தந்திரம் வெற்றி பெற்றிருந்தது: அவனுக்கு மீண்டும் அமைச்சர் இடம் கிடைத்தது.
பஞ்சதந்திரக் கதைகள் குழந்தைகளுக்குக் கற்பிக்க எழுதப்பட்டவை என்றாலும், அவற்றில் அரசியல் ஞானம் நிறைந்துள்ளது. இந்தக் கதையைக் கேட்கும் பிள்ளை, நண்பனைப் பற்றிப் பிறர் சொல்லும் சொல்லை உடனே நம்பக்கூடாது என்று கற்றுக்கொள்கிறது.
இந்தக் கதை பஞ்சதந்திரம் கூறும் மிகப் புகழ்பெற்ற கதைகளில் ஒன்று. இனிமையாகப் பழகத் தெரியாத ஒருவன், பகை மூட்டும் சொற்களால் இரு நண்பர்களைப் பிரித்துவிட முடியும் என்பதை அது காட்டுகிறது. அந்தக் கதை பல நூற்றாண்டுகளாக இந்தியாவில் கேட்கப்படுகிறது; அறம் அறிந்தவர்கள் அத்தகைய பிரிவுச் சொல்லைக் கேட்டதும் நேரடியாக நண்பனிடம் விசாரிக்க வேண்டும் என்ற பாடத்தை அது தருகிறது.