அனுமனின் 'கண்டேன் சீதையை'
இது கம்ப ராமாயணத்தின் சுந்தர காண்டத்தின் முடிவில் வரும் புகழ்பெற்ற காட்சி. அனுமன் இலங்கைக்குச் சென்று அசோகவனத்தில் சீதையைக் கண்டான். இராமனின் கணையாழியைக் கொடுத்து அவளுக்கு ஆறுதல் கூறினான். இலங்கையை எரித்தான். பின்னர் கடலைத் தாண்டி மீண்டும் மகேந்திர மலைக்கு வந்தான். அங்கு தென் திசையில் அவனை எதிர்பார்த்துக் காத்திருந்த வானரர்கள், அங்கதன், ஜாம்பவான் எல்லோரும் அவனைக் கண்டனர்.
அவர்கள் மனத்தில் ஒரே கேள்வி: சீதை கிடைத்தாளா? அனுமன் அவர்களை நெருங்கியதும், நீண்ட கடற்பயணம், அசோகவனம், இராவணன் சபை, இலங்கை எரிப்பு போன்ற எத்தனையோ செய்திகள் அவன் சொல்லக் காத்திருந்தன. எதைத் தொடங்குவது? அனுமன் சொல்லின் செல்வன். அவன் மிகத் தெளிவாக முடிவு செய்தான்.
இராமன் காலத்திலிருந்து நாளும் துயருற்றுக் காத்திருப்பவர்களுக்கு முதலில் வேண்டியது ஒரு செய்தி. அதனால் கம்பர் அனுமன் வாயிலிருந்து முதலில் வந்த சொல்லை இவ்வாறு சித்தரிக்கிறார்: "கண்டனென் கற்பினுக்கு அணியை, கண்களால்" - 'கற்புக்கு அணிகலனான சீதையை என் கண்களால் கண்டேன்' என்று தொடங்கினான். ஒரே வாக்கியத்தில் தேவையான செய்தி முழுவதும் அடங்கியது: கண்டேன், யாரை, எவ்வாறு.
அனுமன் வீண் அறிமுகம் செய்யவில்லை; தம் வீரத்தை எடுத்துக் கூறவில்லை. தன் சாதனைகளைப் பற்றிப் பெருமையாகப் பேசவில்லை. முதலில் அவர்கள் ஏங்கிய செய்தியைத் தந்து, பின்னர் விரிவாக நடந்ததைக் கூறினான். இந்த முறையை இராமனும் பின்னர் பாராட்டினான். அவனுக்கு எந்தச் சொல்லை எப்போது சொல்வது என்பதில் தெளிவு இருந்தது.
அனுமன் கடலைத் தாண்டும் முன் ஜாம்பவான், 'நீ தான் இது செய்யக் கூடியவன்' என்று நினைவூட்டியபோது அவன் வெறுமனே ஒப்புக்கொண்டான். வீரச் சொற்கள் எதுவும் பேசாமல் புறப்பட்டான். அவனது செயலே அவன் பேச்சாக இருந்தது. அவன் சொல்லிலும் செயலிலும் பயன் இருந்தது.
இறுதியில் இராமன் அனுமனுக்குப் பரிசு தருவதற்கு எதுவும் இல்லாததால் தன்னையே தந்து கட்டித் தழுவினான் என்று மரபு சொல்கிறது. பயனுள்ள சொல்லுக்குக் கிடைக்கும் உயர்ந்த பரிசு அதுவே.
இராமன் அனுமனைப் பிறகு கட்டியணைத்துப் பாராட்டினான். "உன் சொல் வினை செய்யும் சொல்; உன் சொல்லால் நான் உயிர் பெற்றேன்" என்ற கருத்து பல இடங்களில் வருகிறது. 'சொல்லுக சொல்லிற் பயனுடைய சொல்' என்ற வள்ளுவர் வாக்குக்கு அனுமனின் இந்த ஒரு சொல் ஒரு சிறந்த விளக்கம்.