மைத்ரேயியின் கேள்வி
பிருகதாரண்யக உபநிடதத்தில் யாஜ்ஞவல்க்கியர் மற்றும் அவர் மனைவி மைத்ரேயியின் உரையாடல் வருகிறது. யாஜ்ஞவல்க்கியர் மிகச் சிறந்த ஞானி. அவருக்கு மைத்ரேயி, காத்யாயனி என்று இரு மனைவியர் இருந்தனர். இல்லற வாழ்வை முடித்து வானப்பிரஸ்தம் செல்ல எண்ணிய அவர், தம் உடைமைகளை இரு மனைவியருக்கும் பகிர்ந்து தருவதாகக் கூறினார்.
மைத்ரேயி அமைதியாகக் கேட்டாள்: 'பகவானே, இந்த முழு உலகமும் செல்வமும் எனக்கு உரியதாகிவிட்டால், நான் அதனால் அழியாத நிலையை அடைவேனா?' யாஜ்ஞவல்க்கியர், 'இல்லை; செல்வம் உடையவர்கள் வாழ்வது போலவே உன் வாழ்வும் இருக்கும். செல்வத்தால் அழியாமை கிடைக்காது' என்றார்.
அப்போது மைத்ரேயி சொன்ன சொற்கள் மிகப் புகழ் பெற்றவை: 'எதனால் நான் அழியாதவள் ஆக மாட்டேனோ, அதைக் கொண்டு நான் என்ன செய்வேன்? நீங்கள் அறிந்ததை எனக்குச் சொல்லுங்கள்.' இந்த ஒரு கேள்வியால் அவள் செல்வப் பற்றைவிட்டு, உண்மை அறிவை நாடினாள். அவளுடைய தெளிவு கண்ட யாஜ்ஞவல்க்கியர் மகிழ்ந்து, அவளுக்கு ஆன்மா பற்றிய ஞானத்தை உபதேசித்தார்.
அவர் சொன்ன போதனையில் ஒரு நுட்பம் உண்டு: கணவன் கணவனுக்காக அன்பு செய்யப்படுவதில்லை, ஆன்மாவுக்காகவே அன்பு செய்யப்படுகிறான்; அவ்வாறே மனைவி, மக்கள், செல்வம் எல்லாம். அதாவது நாம் பற்றும் ஒவ்வொன்றின் பின்னாலும் இருப்பது நம்மைப் பற்றிய அன்பே. அந்த உண்மையை உணர்ந்தவன் பொருள்களில் பற்றுவதை விட்டு, உள்ளிருக்கும் ஆன்மாவை நாடுகிறான்.
மைத்ரேயி பற்றை நீக்கிய அந்தக் கணத்திலேயே ஞானத்தின் வாசல் அவளுக்குத் திறந்தது. 'பற்றற்ற கண்ணே' என்று வள்ளுவர் சொல்வதன் பொருள் இதுவே: காலம் தள்ளிப்போட்டு அல்ல, விடும் அக்கணத்திலேயே ஒளி பிறக்கிறது.
அந்த உரையாடல் இன்றும் பல குருகுலங்களிலும் வகுப்புகளிலும் பேசப்படுகிறது. ஒரு பெண்ணின் ஒரு வினா எவ்வளவு உயர்ந்த ஞானத்தின் கதவைத் திறந்தது என்பதை எண்ணும்போது, கேள்வி கேட்கும் துணிவே தேடலின் முதல் படி என்பதும் புரிகிறது.
இன்றும் ஒரு கேள்வியின் ஆற்றல் குறையவில்லை. 'இது எனக்கு முழுமை தருகிறதா?' என்று தமக்குள் கேட்டுக்கொள்பவர், தம் ஓட்டத்தை மெல்ல மாற்றிக்கொள்கிறார். மைத்ரேயியின் வினா அத்தகைய உள்நோக்கின் மிகச் சிறந்த எடுத்துக்காட்டு. அந்த வினாவை நாமும் அடிக்கடி கேட்கலாம்; அதற்கான நேர்மையான விடையே நம் வாழ்வின் திசையை மாற்றும் ஆற்றல் கொண்டது; மைத்ரேயிக்கு அது ஞானத்தின் வாசலாயிற்று. அதுபோல நமக்கும் அது ஒரு புதிய தெளிவின் தொடக்கமாகலாம்.