இலங்கையில் தனியொருவனாக அனுமன்
வால்மீகி இராமாயணத்திலிருந்து (சுந்தர காண்டம்): சீதையைத் தேடிக் கடலைத் தாண்டும் பொறுப்பை அனுமன் ஏற்றான். அவன் ஒரு படையுடன் செல்லவில்லை. தனியாகவே சென்றான். ஆனால் புறப்படும் முன் ஜாம்பவான் முதலிய மூத்தவர்களிடம் இலங்கையின் அமைப்பு, அரக்கர்களின் வலிமை, கடலைக் கடக்கும் வழி ஆகியவற்றைக் கேட்டறிந்தான். எதையும் மிச்சம் வைக்காமல் தன் செயலை எண்ணிப் பார்த்தான்.
மகேந்திர மலை உச்சியிலிருந்து தாவி இலங்கையை அடைந்தபோது நடுவில் சுரசை, சிம்ஹிகை போன்றோர் வழி மறித்தனர். ஒவ்வொருவரிடமும் அவன் இடத்துக்கும் சூழலுக்கும் ஏற்றபடி நடந்தான். சுரசையிடம் தன் உடலைச் சுருக்கி வாய்க்குள் புகுந்து வெளியே வந்தான். சிம்ஹிகையின் வயிற்றுக்குள் நுழைந்து அவளை வீழ்த்தினான்.
இலங்கையில் காவல் மிகுந்திருந்தது. பகலில் தேடினால் பிடிபடுவான். ஆகவே இரவில், ஒரு பூனையைப் போலச் சிறிய உருவம் எடுத்து, அரண்மனைகளிலும் வீதிகளிலும் தேடினான். இடம் அறிந்து உருவம் மாற்றும் இந்த அறிவே அவனுக்குத் துணையாயிற்று. அசோக வனத்தில் சீதையைக் கண்டதும் மரத்தில் அமர்ந்து, காவலர் உறங்கும் வரை காத்திருந்தான்.
சீதையிடம் இராமனின் கணையாழியைக் காட்டி நம்பிக்கையை உண்டாக்கினான். பிறகு அசோக வனத்தை அழித்து, அரக்கர் படையுடன் போரிட்டு, ராவணனின் அரசவையில் நின்று நேரடியாகப் பேசினான். இலங்கையை எரித்து, தன் பணியை நிறைவு செய்து, எந்தத் துணையும் இன்றித் திரும்பி வந்தான்.
முழுமையான திட்டம், இடத்தை அறிந்த செயல், அஞ்சாத நெஞ்சு ஆகிய மூன்றும் அனுமனிடம் இருந்தன. அதனால் அவனுக்கு வேறு துணை தேவைப்படவில்லை.
இன்னொன்றும் கவனிக்கத்தக்கது: அனுமன் தனியாகச் சென்றாலும் இராமனின் ஆசியையும் கணையாழியையும் முன்னோரின் அறிவுரையையும் தாங்கியே சென்றான். அவன் செயல் தனிமையல்ல; தயாரிப்பின் விளைவு. ஆகவே துணை வேண்டாம் என்பது அறிவின் துணை, துணிவின் துணை இருப்பதால் உண்டாகும் நிலை.
இவ்வாறு ஒரு பெரும் படை செய்ய இயலாத காரியத்தை, முழுமையாக எண்ணிய, இடம் அறிந்த, அஞ்சாத ஒருவன் செய்து முடித்தான். சுந்தர காண்டம் இதனை அழகாக விளக்குகிறது.
பிற்காலத்தில் இராமன் அனுமனை நோக்கி 'நீ செய்தது எவராலும் இயலாதது' என்று மகிழ்ந்ததாகக் காவியம் சொல்கிறது. தன் உயிரைப் பணயம் வைத்து இலங்கையில் தனியாகச் செயல்பட்ட அவனுடைய துணிவு இன்றும் எல்லோருக்கும் வழிகாட்டுகிறது. அறிவும் அஞ்சாமையும் சேர்ந்தால் எந்தக் கடலும் தடையன்று.