கீதையில் ஆமையின் உவமை
இது மகாபாரதத்தின் பீஷ்ம பர்வத்தில் உள்ள பகவத் கீதையிலிருந்து ஒரு காட்சி. குருக்ஷேத்திரப் போர்க்களத்தில் இரு படைகளும் எதிர் எதிரே நின்றிருந்தன. அர்ஜுனன் தன் தேரில் நின்று, எதிரே தன் உறவினர்களையும் ஆசிரியர்களையும் கண்டான். அவன் கைகள் நடுங்கின; வில் நழுவியது; உடல் வியர்த்தது. அவன் உள்ளம் துயரத்தில் மூழ்கியது. அவன் தன் தேரோட்டியான கிருஷ்ணனிடம் தன் குழப்பத்தை முழுவதும் சொன்னான்.
கிருஷ்ணர் பொறுமையாகக் கேட்டார். பிறகு அர்ஜுனனுக்கு உண்மையான ஞானம் எது என்பதை விளக்கத் தொடங்கினார். சுகத்திலும் துக்கத்திலும் மனம் சமமாக இருப்பவன், ஆசையும் அச்சமும் சினமும் அற்றவன் நிலையான அறிவு உடையவன் என்றார். அர்ஜுனன், "அப்படிப்பட்டவன் எப்படி நடப்பான், எப்படிப் பேசுவான், எப்படி அமர்வான்?" என்று கேட்டான்.
அப்போது கிருஷ்ணர் ஆமையின் உவமையைச் சொன்னார். "ஆமை தன் உறுப்புகளை எல்லாப் பக்கமும் இழுத்துக்கொள்வது போல, ஒருவன் தன் புலன்களைப் புலன் பொருள்களிலிருந்து இழுத்துக்கொள்ளும்போது, அவன் அறிவு நிலைபெறுகிறது" என்றார் (கீதை, இரண்டாம் அத்தியாயம்). அர்ஜுனன் அந்த உவமையை நினைத்துப் பார்த்தான். போர்க்களத்தின் இரைச்சலில் அவன் கண்கள் எங்கும் அலைந்தன; செவிகள் எல்லாக் குரல்களையும் கேட்டன; மனம் எல்லா எண்ணங்களிலும் சிதறியது.
கிருஷ்ணர் தொடர்ந்து சொன்னார்: "புலன் வழிப் பொருள்களை எண்ணி எண்ணி ஒருவனுக்கு ஆசை பிறக்கிறது; ஆசையிலிருந்து சினம்; சினத்திலிருந்து மயக்கம்; மயக்கத்திலிருந்து நினைவிழப்பு; நினைவிழப்பால் அறிவு அழிகிறது." இந்தத் தொடர்ச்சியை அர்ஜுனன் புரிந்துகொண்டான். புலன்களின் ஓட்டத்தை ஆரம்பத்திலேயே கட்டுப்படுத்தினால் இந்த வீழ்ச்சி நிகழாது என்பதை அறிந்தான்.
அந்த நேரத்தில் கிருஷ்ணர் கூறிய ஒவ்வொரு சொல்லும் அர்ஜுனனின் சிதறிய மனத்தை ஒன்று சேர்த்தது. அவர் குரலில் கண்டிப்பு இல்லை, அன்பே இருந்தது. ஆமை அபாயம் வரும்போது மட்டுமல்ல, எப்போதும் தன் உறுப்புகளைத் தேவைக்கு ஏற்ப நீட்டவும் இழுக்கவும் அறிந்திருக்கிறது என்பதை அவர் விளக்கினார். அதுபோல நாமும் வெளியுலகத்தோடு தொடர்பு கொண்டாலும் நம் மையத்தை இழக்காமல் இருக்க வேண்டும் என்று அவர் வலியுறுத்தினார். அர்ஜுனன் இந்த உவமையை மனத்தில் இறுத்தி வைத்துக்கொண்டான்.
பின்னர் அவன் மனம் தெளிந்தது. சிதறிய கவனத்தை ஒன்றுசேர்த்து, "உங்கள் சொல்படி செய்வேன்" என்று எழுந்து நின்றான். ஆமையைப் போல உள்ளே இழுத்துக்கொள்ளத் தெரிந்தவனே தேவைப்படும்போது உறுதியாக வெளிப்படவும் முடியும் என்பதை அந்த உரையாடல் காட்டியது. கீதை இன்றும் நமக்கு அதே பாடத்தைச் சொல்லிக்கொண்டிருக்கிறது.