பகீரதனின் கங்கை
இராமாயணத்தின் பாலகாண்டத்தில் சொல்லப்படும் கதை இது. இராமனின் முன்னோரான சகரன் மக்களாகிய அறுபதினாயிரம் பேர், கபிலமுனிவரின் சினத்தால் சாம்பலாகிவிட்டனர். அவர்கள் வீடுபேறு அடைய வேண்டுமானால், வானிலுள்ள கங்கை நீர் அவர்களின் சாம்பலைத் தொட வேண்டும். சகரனின் வழிவந்த அம்சுமான், திலீபன் ஆகியோர் முயன்றும் அதை நிறைவேற்ற முடியவில்லை.
திலீபனின் மகன் பகீரதன் அரசைத் துறந்து கடுந்தவம் செய்யத் தொடங்கினான். ஆயிரம் ஆண்டுகள் நீண்ட தவத்தின் பின்னர், பிரம்மா தோன்றி கங்கையை இறக்க அருள் செய்தார். ஆனால் வானிலிருந்து விழும் கங்கையின் வேகத்தை பூமி தாங்க முடியாது. அதைத் தாங்கும் வல்லமை சிவபெருமானுக்கு மட்டுமே உண்டு என்றார் பிரம்மா.
பகீரதன் மீண்டும் தவம் இருந்து சிவனை வேண்டினான். சிவன் தன் சடையில் கங்கையை ஏற்றுக்கொண்டு, அதைச் சிறு ஓடைகளாகப் பூமியில் விடுத்தார். பகீரதன் தேரில் முன்செல்ல, கங்கை பின்தொடர்ந்து சென்று தன் முன்னோர்களின் சாம்பலைத் தொட்டு அவர்களை விடுவித்தாள். அதனால் கங்கை 'பாகீரதி' என்றும் அழைக்கப்படுகிறாள்.
தவம் முடிந்து நிற்கும் பகீரதனை நோக்கிக் கங்கை வானிலிருந்து இறங்கியபோது பெரும் முழக்கம் எழுந்தது. சிவபெருமான் தன் சடையில் அவளைத் தாங்கியதும் அவள் செருக்கு அடங்கியது என்றும் புராணம் கூறுகிறது. பகீரதன் அவள் செல்லும் வழியைக் காட்டியபடி முன்னே சென்றான்; செல்லும் வழியில் முனிவர் ஜஹ்னுவின் ஆசிரமத்தை நதி மூழ்கடித்தபோது அவர் அதைப் பருகினார்; பகீரதன் வேண்ட, காது வழியாக மீண்டும் விடுத்தார். அதனால் கங்கைக்கு 'ஜானவி' என்றும் ஒரு பெயர் உண்டு.
பகீரதன் கேட்டது தன் நன்மைக்கு அல்ல. அவன் முயற்சியால் ஒரு பெரும் நதி கோடிக்கணக்கான மக்களுக்கு வாழ்வளித்தது. இன்றும் ஒரு பெருமுயற்சியை 'பகீரத முயற்சி' என்று சொல்கிறோம். முனிவர்கள் பலர் தவம் செய்தனர்; ஆனால் பகீரதனின் பெயரே நதியோடு நிலைத்தது.
தனது தவத்தின் பயனை உலகுக்குத் தந்தவனை, வானவர்களும் மனிதர்களும் இன்றும் போற்றுகிறார்கள். புகழ் என்பது அவன் தேடியது அல்ல; மக்களுக்காகச் செய்த முயற்சியின் மிச்சம்.
பகீரதனுக்குப் பல தலைமுறை உழைப்பின் சுமை இருந்தது. தாத்தாவும் தந்தையும் முடிக்க முடியாததை அவன் தொடர்ந்து முடித்தான். புகழ் என்பது ஒருவரின் ஒரு நாள் உழைப்பால் வருவதில்லை என்பதற்கும் இது சான்று.