புத்திரகாமேஷ்டி வேள்வி
வால்மீகி இராமாயணத்தின் பாலகாண்டம் தசரத மன்னனின் பெருந்துயரத்துடன் தொடங்குகிறது. அயோத்தியை நீதியுடன் ஆண்ட அவனுக்குச் செல்வம், படை, புகழ் எல்லாம் இருந்தன; ஆனால் வாரிசு இல்லை. வயது மூப்படைந்து வருவதை எண்ணி மனம் வருந்தினான். அரசவையில் அமைச்சர் சுமந்திரர், குல குரு வசிஷ்டர் ஆகியோரிடம் தன் எண்ணத்தைச் சொன்னான்.
சுமந்திரர் ஒரு பழைய செய்தியை நினைவூட்டினார். ரிஷ்யசிருங்கர் என்ற முனிவரால் புத்திரகாமேஷ்டி வேள்வி செய்தால் மன்னனுக்கு மக்கள் பிறப்பர் என்று சனத்குமாரர் முன்பு சொல்லியிருந்தார். தசரதன் அதை ஏற்று, அங்க நாட்டிலிருந்து ரிஷ்யசிருங்கரை அழைத்துவரச் செய்தான். முதலில் அசுவமேத வேள்வி நடந்தது; பிறகு புத்திரகாமேஷ்டி வேள்வி.
வேள்வியின் நெருப்பிலிருந்து ஒரு பெரிய உருவம் தோன்றியது. கையில் தங்கப் பாத்திரத்தில் பாயசம் இருந்தது. "இது தேவர்கள் உனக்குத் தந்த பிரசாதம். உன் மனைவியருக்குக் கொடு; உனக்கு மக்கள் பிறப்பர்" என்று சொல்லி அது மறைந்தது. தசரதன் அதைப் பெருமகிழ்ச்சியுடன் ஏற்று, கௌசல்யைக்கு ஒரு பாதியையும், கைகேயிக்கு ஒரு பகுதியையும், சுமித்திரைக்கு இரண்டு பகுதிகளையும் வழங்கினான் என்று வால்மீகி சொல்கிறார்.
சித்திரை மாதத்தில் இராமன் பிறந்தான்; அதனை அடுத்து பரதன், இலக்குவன், சத்ருக்கனன் பிறந்தனர். அயோத்தி முழுவதும் திருவிழா ஆனது. தசரதன் தன் குழந்தைகளைக் கண்டு மனம் நிறைந்தான்.
இந்த மகன்கள் வெறும் வாரிசுகள் அல்ல; அறிவும் அடக்கமும் உடையவர்கள். வசிஷ்டரிடமும் விசுவாமித்திரரிடமும் கல்வி கற்றனர். தந்தையின் சொல்லுக்காக அரசைத் துறந்த இராமன், இராமனுக்காக வனம் சென்ற இலக்குவன், அரியணையை மறுத்துப் பாதுகைகளை வைத்து ஆண்ட பரதன் என்று ஒவ்வொருவரும் தந்தையின் பெருமையை உயர்த்தினர்.
தசரதன் பின்னாளில் துயரத்தில் உயிர் துறந்தாலும், அவன் பெற்ற பேறு எவ்வளவு உயர்ந்தது என்பதை இந்தியப் பண்பாடு இன்றும் நினைவில் வைத்திருக்கிறது. 'இராமனைப் பெற்றவன்' என்ற பெயரே அவனுக்கு என்றென்றும் புகழாய் நிற்கிறது.
தசரதன் தன் மகன்களுக்குக் குருகுலக் கல்வியைத் தவறாமல் ஏற்பாடு செய்தான். வசிஷ்டரிடம் வேதம் கற்றனர். விசுவாமித்திரர் இராமனையும் இலக்குவனையும் தம் வேள்வியைக் காக்க அழைத்தபோது, தசரதன் முதலில் மனம் தயங்கினாலும் வசிஷ்டரின் சொல்லைக் கேட்டு அனுப்பினான். பிள்ளைகள் அறிவுடன் வளர வேண்டும் என்றால் அவர்களைச் சிறிது தூரம் அனுப்பவும் பெற்றோர் துணிய வேண்டும் என்பது இதில் தெரிகிறது.