அஷ்டாவக்கிரர் ஜனகரின் அவையில்
மகாபாரதத்தின் வன பருவத்தில் லோமச முனிவர் அஷ்டாவக்கிரரின் கதையைச் சொல்கிறார். உத்தாலக முனிவரின் சீடனான கஹோடர் என்பவருக்கும் உத்தாலகரின் மகள் சுஜாதைக்கும் பிறந்த குழந்தை கருவிலிருந்தே தந்தையின் வேதம் ஓதுதலில் தவறு கண்டு சுட்டியது. சினம் கொண்ட தந்தை அதன் உடல் எட்டு இடங்களில் வளைந்து பிறக்கட்டும் என்று சபித்தார். அதனால் அந்தக் குழந்தை அஷ்டாவக்கிரர், அதாவது எட்டு இடங்களில் வளைந்தவர், என்று அழைக்கப்பட்டது.
அஷ்டாவக்கிரரின் தந்தை கஹோடர் மிதிலை மன்னர் ஜனகரின் அவைக்குச் சென்று, அங்கே வருணனின் மகன் பந்தி என்ற அறிஞரிடம் வாதத்தில் தோற்றார். வாதத்தில் தோற்றவர்களை நீரில் மூழ்கடிக்கும் வழக்கம் அங்கு இருந்தது. கஹோடர் நீரில் ஆழ்த்தப்பட்டார். பன்னிரண்டு வயதில் அஷ்டாவக்கிரர் இதை அறிந்தார். தாய்மாமன் சுவேதகேதுவுடன் மிதிலைக்குச் சென்றார்.
அரண்மனை வாசலில் காவலன் சிறுவர்களுக்கு அனுமதி இல்லை என்று தடுத்தான். அஷ்டாவக்கிரர் அஞ்சாமல், 'முதுமை நரையால் அல்ல, அறிவால் வருகிறது. நான் அறிவின் முதுமை உடையவன்' என்று பதில் சொன்னார். காவலன் வியப்படைந்து அவரை ஜனகரிடம் அழைத்துச் சென்றான். வளைந்த உடலோடு அவர் அவையில் நுழைந்தபோது அவையினர் சிரித்தனர்.
அஷ்டாவக்கிரர் அவர்களைப் பார்த்து அமைதியாகச் சிரித்தார். 'நான் இது மிதிலை அவை என்று எண்ணினேன்; ஆனால் இது தோலை மட்டும் பார்க்கும் தோல் வியாபாரிகளின் சந்தை போல உள்ளது' என்றார். அவை அமைதியாயிற்று. ஜனகர் அவரை மதித்து வாதத்துக்கு அனுமதி தந்தார். பந்தியுடன் அவர் வாதம் தொடங்கியது. பந்தி எண்களில் அமைந்த புதிர்களைக் கேட்டான். அஷ்டாவக்கிரர் அவற்றுக்கு விடை சொல்லி, பந்தியை விடையற்றுப் போகச் செய்தார்.
அஷ்டாவக்கிரரின் கதையில் பின்னாளில் அவர் தம் தந்தையை வணங்கியபோது, தந்தை அவரை ஆசீர்வதித்து, அவரைக் குணப்படுத்தினார் என்று கூறப்படுகிறது; சமங்கா என்ற ஆற்றில் மூழ்கியபோது அவரது உடல் நேராயிற்று என்று கதை முடிகிறது. எட்டு இடங்களில் வளைந்த உடலில் வாழ்ந்த அந்த ஞானி தம் உடல் குறையைப் பொருட்படுத்தாமல் உறுதியோடு நின்றார்.
இன்றும் அஷ்டாவக்கிர கீதை என்ற நூல் அவர் ஜனகருக்குக் கூறிய ஞான உபதேசமாகப் போற்றப்படுகிறது.
அவர் சோர்வில்லாமல், அஞ்சாமல், தெளிவாகப் பேசியதால் பந்தி தோற்றான். பந்தியால் நீரில் ஆழ்த்தப்பட்டவர்கள் அனைவரும் வருணலோகத்திலிருந்து மீண்டு வந்தனர் என்று கதை கூறுகிறது; அவருடைய தந்தை கஹோடரும் அவர்களுள் ஒருவர். 'சொலல்வல்லன் சோர்விலன் அஞ்சான் அவனை இகல்வெல்லல் யார்க்கும் அரிது' என்பதன் வாழும் உதாரணம் இந்தச் சிறுவன்.