குகனின் கண்ணீர்
வால்மீகி இராமாயணத்தின் அயோத்யா காண்டத்தில் குகனின் கதை வருகிறது. குகன் கங்கைக் கரையில் உள்ள சிருங்கிபேரபுரம் என்ற நகரத்தின் தலைவன், நிஷாதர் குலத்தைச் சேர்ந்தவன். இராமன் தந்தையின் சொல்லுக்காக வனம் சென்றபோது, சீதையும் இலக்குவனும் உடன் வந்தனர். அவர்கள் கங்கையைக் கடக்கும் இடத்துக்கு வந்தபோது குகன் அவர்களை வரவேற்றான்.
இராமனைப் பார்த்ததும் குகனின் கண்களில் கண்ணீர் பெருகியது. "அரசர் மகனே, இது உமது நகரமே. நான் உமது பணியாள்" என்று பணிவுடன் சொன்னான். அவன் பழங்களையும் தேனையும் மீனையும் கொண்டுவந்து இராமனுக்குப் படைத்தான். இராமன் அவன் அன்பை ஏற்று, "நாங்கள் தவ வாழ்க்கை மேற்கொண்டவர்கள்; இந்தக் காட்டுணவே எங்களுக்குப் போதும்" என்று அவன் கொண்டுவந்தவற்றைப் பணிவுடன் மறுத்து, குதிரைகளுக்கு உணவு மட்டும் ஏற்றான் என்று வால்மீகி கூறுகிறார்.
அன்றிரவு இராமனும் சீதையும் ஓர் இங்குதி மரத்தின் கீழே தர்ப்பைப் படுக்கையில் உறங்கினர். இலக்குவன் காவல் நின்றான். குகனும் இலக்குவனுடன் இரவு முழுதும் விழித்திருந்தான். இராமன் அரண்மனை மஞ்சத்தில் உறங்கியவன்; இப்போது தரையில் படுத்திருப்பதைக் கண்டு குகன் கண்ணீர் சிந்தினான். அந்தக் கண்ணீரில் வெறும் பணிவு அல்ல, இரக்கமும் அன்பும் இருந்தன.
மறுநாள் காலை குகன் தன் படகோட்டிகளுடன் இராமனையும் சீதையையும் இலக்குவனையும் கங்கையைக் கடக்க உதவினான். பிரிந்தபோது அவன் மனம் உடைந்தது. இராமன் அவனைத் தழுவி, "இன்று முதல் நீ எங்கள் நான்காவது சகோதரன்" என்று அன்புடன் கூறினான் என்பது கம்ப ராமாயணம் உள்ளிட்ட தமிழ் மரபின் அழகிய சொல்.
பின்னர் பரதன் படையுடன் வருவதைக் கண்டபோது குகனுக்கு ஐயம் எழுந்தது. ஆனால் பரதன் இராமனை அழைத்துவர வருகிறான் என்பதை அறிந்ததும் குகன் உதவினான். பரதனும் குகனை அன்புடன் தழுவினான். இராமனைப் பிரிந்த துயரம் இருவரையும் இணைத்தது.
அன்பு உள்ளத்தில் அடைபட்டு இருக்காது. குகனின் கண்ணீர் இராமன் மீது அவன் கொண்டிருந்த அன்பைச் சொல்லாமலே சொல்லிவிட்டது.
குகன் இராமனிடம் அன்பு செலுத்த எந்தக் காரணத்தையும் தேடவில்லை. இராமனால் தனக்கு ஏதும் கிடைக்கும் என்றும் எதிர்பார்க்கவில்லை. வனம் செல்லும் அரச குமாரனுக்குத் தன்னிடம் உள்ள எளிய பொருள்களைத் தரும் அன்பே அவனை இராமனின் குடும்பத்தில் சேர்த்தது. அந்தக் கண்ணீரே அவனது அன்பின் மொழியாக இருந்தது.