யாஜ்ஞவல்கியரும் மைத்ரேயியும்
பிருஹதாரண்யக உபநிடதத்திலிருந்து. விதேக நாட்டு மன்னன் ஜனகனின் அவையில் பெரிய ஞானியாகப் போற்றப்பட்டவர் யாஜ்ஞவல்கியர். அவருக்கு மைத்ரேயி, காத்யாயனி என்று இரண்டு மனைவியர் இருந்தனர். மைத்ரேயி பிரம்ம ஞானத்தை விரும்பும் அறிவுமிக்க பெண்; காத்யாயனி இல்லற வாழ்வில் பற்று உடையவர். ஒரு நாள் யாஜ்ஞவல்கியர் இல்லற வாழ்வை விட்டு வனத்துக்குச் செல்லத் தீர்மானித்தார்.
அன்றைய இந்தியாவில் ஞானம் தேடுவது ஆண்களுக்கு மட்டும் உரியது என்ற கட்டுப்பாடு இல்லை. குருகுலங்களிலும் அரசவைகளிலும் பெண்கள் வாதம் செய்தனர், கேள்விகள் கேட்டனர். மைத்ரேயி அந்த மரபின் ஒளிமிக்க ஒரு பெண். அவளது உரையாடல் இன்றும் உபநிடத வாசிப்பாளர்களால் நினைவுகூரப்படுகிறது; ஏனெனில் அது ஒரு தம்பதியின் பிரிவை ஞானத் தேடலின் தொடக்கமாக மாற்றியது.
அவர் தம் மனைவியரை அழைத்துச் சொன்னார்: "நான் இந்த இல்லத்தை விட்டுத் துறவு பூணப் போகிறேன். என் செல்வத்தை உங்கள் இருவருக்கும் பகிர்ந்து தந்துவிட்டுச் செல்வேன்." காத்யாயனி அமைதியாக ஏற்றுக்கொண்டார். ஆனால் மைத்ரேயி சிறிது சிந்தித்துவிட்டு ஒரு கேள்வியை முன்வைத்தார்: "பகவானே, இந்த உலகம் முழுவதும் செல்வத்தால் நிரம்பி அது என்னுடையதானால், நான் அதனால் சாகாநிலையை அடைவேனா?"
யாஜ்ஞவல்கியர் மென்மையாகப் பதில் சொன்னார்: "இல்லை மைத்ரேயி. செல்வம் மிக்கவர்கள் வாழ்வது போலவே உன் வாழ்க்கையும் இருக்கும். செல்வத்தால் சாகாநிலை கிடைக்காது." மைத்ரேயி உடனே சொன்னார்: "எதனால் நான் சாகாநிலையை அடைய முடியாதோ, அதனால் எனக்கு என்ன பயன்? தாங்கள் அறிந்ததையே எனக்குச் சொல்லுங்கள்."
மைத்ரேயியின் கேள்வி எளிமையானது; ஆனால் அதன் ஆழம் அளவற்றது. செல்வம் வாழ்க்கையை வசதியாக்கும் என்பதை அவள் அறிந்திருந்தாள். அதே வேளையில், வசதி வேறு, நிறைவு வேறு என்பதையும் உணர்ந்திருந்தாள். சாகாநிலை என்பது உடல் அழியாமை அல்ல; அழியும் பொருள்களின் மேல் ஆசையைவிட்டு அழியாத உண்மையை அறிவது என்று உபநிடதம் விளக்குகிறது. அவளது கேள்வி ஓர் இல்லத்தரசியின் பேரறிவைக் காட்டுகிறது.
அவளுடைய தாகத்தைக் கண்டு யாஜ்ஞவல்கியர் மகிழ்ந்தார். "எனக்கு உயிரினும் இனியவளாகிய நீ, இன்னும் இனிய சொல்லையே கேட்கிறாய். அமர்ந்துகொள், நான் விளக்குகிறேன்" என்று சொல்லி, ஆன்மாவைப் பற்றிப் போதித்தார். 'கணவன் மேல் உள்ள அன்பு கணவனுக்காக அல்ல, ஆன்மாவுக்காகவே; மனைவி, பிள்ளை, செல்வம் எல்லாம் ஆன்மாவின் பொருட்டே அன்புக்குரியவை' என்று அவர் விளக்கினார். ஆன்மாவை அறிந்தவன் எல்லாவற்றையும் அறிகிறான் என்று முடித்தார்.
அவ்வுரை முடிந்தபின் யாஜ்ஞவல்கியர் வனம் நோக்கிச் சென்றார். மைத்ரேயியின் மனம் அமைதியில் நிறைந்தது. செல்வத்தையும் புகழையும் துறந்தவரின் பெருமை எவ்வளவு உயர்ந்தது, அதைவிட உயர்வான அறிவை நாடிய ஒரு பெண்ணின் துணிவு எவ்வளவு உயர்ந்தது என்பதை உபநிடதம் இன்றும் நமக்குச் சொல்கிறது.
உபநிடத மரபில் இந்த உரையாடல் பெண்களின் ஞானத் தேடலுக்குப் புகழ்மிக்க சான்றாக நிற்கிறது. அன்றைய அவையில் கார்க்கி வாசக்னவி போன்ற பெண் அறிஞர்களும் யாஜ்ஞவல்கியரிடம் துணிவோடு கேள்விகள் எழுப்பினர் என்று பிருஹதாரண்யகம் பதிவு செய்கிறது. துறவு என்பது ஓடி ஒளிதல் அல்ல; உண்மையை நோக்கிய கேள்வி என்பதை அந்தக் காலத்தின் இல்லத்தரசிகளும் முனிவர்களும் ஒன்றாகக் காட்டினர்.
வள்ளுவர் கூறும் நீத்தார் பெருமை, உடை, பொருள், புகழைத் துறந்தவர்களைப் போற்றுவது மட்டுமல்ல; அவற்றைவிட உயர்வான ஒன்றை நாடும் உள்ளத்தைப் போற்றுவதும் ஆகும் என்பதை இந்தக் கதை காட்டுகிறது.
யாஜ்ஞவல்கியர் அவளிடம் சொன்ன சொற்களில் ஒன்று இன்றும் நினைவு கூரப்படுகிறது: "ஆன்மாவைக் காண வேண்டும்; அதைப்பற்றிக் கேட்க வேண்டும்; அதை நினைக்க வேண்டும்; அதில் ஆழ்ந்து தியானிக்க வேண்டும்." இந்த வரிசை கற்றலின் படிகளைச் சொல்கிறது. கேட்டல், சிந்தித்தல், தெளிதல் என்ற வரிசையில் ஞானம் வளர்கிறது. அவரது துறவு வெறும் விலகல் அல்ல; இந்த ஆழ்ந்த தேடலை நோக்கிய பயணம்.
பின்னாளில் மைத்ரேயி முனிவர்களிடையே ஞானம் மிக்க பெண்ணாகப் போற்றப்பட்டாள். செல்வத்தைப் பகிர்ந்தபோது காத்யாயனி இல்லறத்தைத் தொடர்ந்தாள். இரண்டு பெண்களின் தேர்வும் மதிக்கத்தக்கவை என்பதையே மரபு காட்டுகிறது. ஆனால் உபநிடதம் மைத்ரேயியின் தேடலை உயர்த்தி நிற்கிறது; ஏனெனில் அவள் நிறைவு எது என்ற கேள்வியைத் துணிந்து கேட்டாள்.